An Analysis of Medieval Tombs Archaeological Finds in the Gobi Region
DOI:
https://doi.org/10.69561/mjac.v26i51.5242Keywords:
characteristics of the Gobi region, overview of mongolian tombs studies, ritual practices, artifacts, rescue archaeologyAbstract
This article presents a synthesis of previous studies on medieval tombs conducted in the Gobi region and compiles information on artifacts recovered from archaeological excavations. By systematizing these materials, the study aims to facilitate further research by making the archaeological evidence associated with Mongolian medieval tombs in the Gobi region more accessible to scholars. The paper also attempts to clarify how the distinctive features of medieval tombs practices are manifested in this region through an analytical review of existing research. The present study incorporates materials from the excavation of 94 burials at 40 archaeological sites in the Gobi region, investigated from the beginning of archaeological research in Mongolia up to 2020. The majority of these burials were studied as part of rescue excavations conducted within areas licensed for mining activities. As the Gobi region has become increasingly integrated into economic development, numerous archaeological sites from different historical periods have been newly identified. Consequently, research on medieval tombs has progressed at a significantly accelerated pace compared to earlier periods. The rapid accumulation of archaeological finds has therefore necessitated the compilation and analytical examination of available research data. Furthermore, by examining ritual practices inferred from the archaeological artifacts, it becomes possible to more precisely reconstruct the social structure, customs, trade, production activities, and funerary practices of the ancient Mongols.
Говийн бүсэд судлагдсан монгол булшны хэрэглэгдэхүүнд хийсэн дүн шинжилгээ
Хураангуй: Энэхүү өгүүллээр Говийн бүсэд хийсэн монгол булшны судалгааны тойм, малтлагаар илэрсэн эд өлгийн зүйлсийн талаарх мэдээллийг нэгтгэн үзүүлэв. Ингэснээр Говийн бүсэд судлагдсан монгол булшны хэрэглэгдэхүүнийг судалгааны эргэлтэд оруулахад бусад судлаачдад тодорхой хэмжээний дөхөм үзүүлэх юм. Дундад үеийн монголчуудын оршуулгын зан үйлийн онцлог энэ бүс нутагт хэрхэн илэрч байгааг судалгааны бүтээлүүдэд дүн шинжилгээ хийж тодруулах оролдлого хийсэн болно. Бидний судалгаанд монгол орны нутагт археологийн судалгаа хийгдэх болсон цагаас 2020 он хүртэл Говийн бүсэд судлагдсан 40 дурсгалт газрын 94 булшны малтлагын хэрэглэгдэхүүний судлагдсан байдлын тойм болон зан үйлд холбогдох зарим олдворыг авч үзсэн болно. Эдгээрийн дийлэнх нь уул уурхай олборлолтын тусгай зөвшөөрөл бүхий талбайд хийгдсэн авран хамгаалах судалгааны үр дүнд судлагдсан байна. Говийн бүс нутаг эдийн засгийн эргэлтэд эрчимтэй хамрагдах болсноор олон үеийн дурсгалт газрууд шинээр илэрч, түүний дотор дундад зууны үеийн монгол булшны судалгаа урьд өмнөхөөс хэд дахин хурдтай хийгдэх болсон байна. Үүний үр дүнд олдворууд ихээр хуримтлагдах болсон нь биднийг ийнхүү судалгааны мэдээллийг нэгтгэн дүн шинжилгээ хийхэд хүргэсэн билээ. Мөн олдвороос зан үйлийг тодруулан судалснаар эртний монголчуудын нийгэм, зан заншил, худалдаа, үйлдвэрлэл, оршуулгын зан үйлийг тодорхойлох боломжтой болох юм.
Түлхүүр үгс: говийн бүсийн онцлог, монгол булшны судалгааны тойм, зан үйл, эд өлгийн зүйлс, авран хамгаалах судалгаа
Downloads
160
References
Амартүвшин, Ч., Гүнчинсүрэн, Б., Ерөөл-Эрдэнэ, Ч. ба бус. 2008. “Ухаа худагт хийсэн археологийн малтлага судалгааны үр дүн.” Studia Archaeologica Tomus XXVI: 213-234.
Амартүвшин, Ч., Амгалантөгс, Ц., Галдан, Г., Жаргалан, Б. 2010. “Барууннаранд хийсэн археологийн малтлага судалгааны урьдчилсан үр дүн.” Нүүдэлчдийн өв судлал Tom X: 28-56.
Амартүвшин, Ч., Галдан, Г., Батдалай, Б., Бөхчулуун, Д. 2012. “Говийн бүсэд малтан шинжилсэн зарим монгол булшнууд.” Studia Archaeologica Tom XXXII: 298-324.
Амартүвшин Ч., Ишцэрэн Л., Бадма-Оюу Б. 2017. “Улаантолгойн хадны оршуулга (X-XI зуун).” Studia Archaeologica Tom XXXVI: 271-280.
Амартүвшин, Ч., Батзориг, О., Батдалай. Б. 2019. Ханбогдын археологийн дурсгал. Улаанбаатар: “Хөх монгол принтинг” ХХК.
Батдалай, Б. 2024. “X-XVII зууны монгол булш, оршуулгын судалгаа (Монгол Улсад малтсан хэрэглэгдэхүүнээр).” Ph.дисс., Монгол Улсын их сургууль.
Волков, В.В. 1962. “Эртний монгол булш.” БНМАУ-ын ШУА-ийн мэдээ №4: 66-67.
Өлзийбаяр С., Мөнхцэцэг О. 2025. “Монгол булшны судалгааны түүхийн үечлэл ба “дундад үеийн монголчуудын оршуулгын соёл” мэдээллийн сангийн үзэл баримтлал.” Эзэнт гүрний үеийн монголчуудын үнэт зүйлс, соёл, сэтгэлгээг баримтаар мөшгөхүй, Ер.ред. Алтанцэцэг Ч., Энхчимэг Ц., Золзаяа М. 38-56. Улаанбаатар: Соёмбо принтинг.
Түвшинжаргал, Т. 2012. “Дундад эртний үеийн булшинд бог малын нуруу дагалдуулах зан үйлийг мөшгөх нь.” Mongolian Journal of Anthropology, Archaeology and Ethnology Vol 7. No.1 (378): 134-142.
Түмэн, Д., Наваан, Д., Эрдэнэ, М. 2008. South Gobi Sands компанийн Өмнөговь аймгийн Номгон сумын Цагаан толгойн ашиглалтын талбайд археологийн малтлага судалгаа хийсэн тайлан. МУИС-ийн ААТ. ГБСХ.
Түмэн, Д. 2010а. Өмнөговь аймгийн Гурвантэс сумын Сүмбэр, Билүүтийн талбайд явуулсан археологийн хайгуул, малтлага судалгааны тайлан. МУИС-ийн ААТ.ГБСХ.
Эрдэнэбат, У. 2010. “Богтаг малгайн чимэглэл.” Оюуны хэлхээ 2010. I (06): 71-113.
Эрдэнэбат, У. 2010. “Монгол булшны судалгаа.” Studia Archaeologica (Дундговь аймагт хийсэн археологийн судалгаа: Бага Газрын чулуу) Tom (VII) XXVII: 260-264.
Bayar Dovdoi, Erdenebat Ulambayar. 2010. “Mongolian Costums and Eurasian Culture.” Хувцас загвар-өнгөрсөн одоо ирээдүй: 14-22.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Munkhtsetseg Ochirpurev

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright on any research article in the Mongolian Journal of Art and Culture is retained by the author(s).
The authors grant the Mongolian Journal of Art and Culture a license to publish the article and identify itself as the original publisher.

Articles in the Mongolian Journal of Art and Culture are Open Access articles published under a Creative Commons Attribution 4.0 International License CC BY.
This license permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.