peer-reviewed journal, published by the Mongolian National University of Arts and Culture. Abstracting and indexing in Google Scholar and Dimensions
Institute of Culture and Art, Mongolian National University of Arts and Culture
Copyright on any research article in the Mongolian Journal of Art and Culture is retained by the author(s). The authors grant the Mongolian Journal of Art and Culture a license to publish the article and identify itself as the original publisher. Articles in the Mongolian Journal of Art and Culture are Open Access articles published under a Creative Commons Attribution 4.0 International License CC BY. This license permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.
A study of the traditional and symbolic significance of national values embodied in Mongolian infant cradle pendant toys
This paper explores the cultural content, symbolism, historical continuity, and contemporary usage of Mongolian cradle pendant toys for infants. These artifacts, deeply rooted in the Mongolian philosophy of “raising a person through the wisdom of being human,” serve not merely as toys but as foundational tools for cognitive development and transmission of national values. Through perspectives from cultural anthropology, ethnology, and modern psychology, the study demonstrates how these symbolic objects support early childhood enculturation and reinforce moral, spiritual, and familial values. By employing methods from historical source analysis, cultural anthropology, ethnography, psychology, and symbolic interpretation, this study reveals the national values encoded in Mongolian cradle pendant toys and demonstrates their significance in child development and moral education. Монгол нялхсын өлгийн зүүвэр наадгайн бэлгэдэл дэх үндэсний үнэт зүйлсийн уламжлал, утга агуулгын судалгаа Хураангуй: Энэхүү өгүүлэл нь монгол нялхсын өлгийн зүүвэр наадгайн соёлын агуулга, бэлгэдэл, түүхэн уламжлал болон өнөөгийн хэрэглээний онцлогийг шинжлэх ухааны үүднээс судалсан бүтээл юм. Монголчуудын “Хүнээр хүн хийх монгол арга ухаан”-ы илэрхийлэл болсон нялх хүүхдийн тоглоом наадгайн зүйлс нь хүүхдийн танин мэдэхүйн суурь хөгжлийг дэмжих, үндэсний үнэт зүйлсийг өвлүүлэх, хамгаалах үүрэгтэй болохыг баримтаар нотолсон. Судалгаанд түүхэн сурвалж судлал, соёлын антропологи, угсаатны зүй, сэтгэл судлалын хандлага болон бэлгэдэл зүйн шинжилгээний арга зүйг хослуулан ашигласнаар өлгийн зүүвэр наадгайн бэлгэдэлд шингэсэн үндэсний үнэт зүйлсийг илрүүлж, түүний хүмүүжлийн ач холбогдлыг тогтоов. Түлхүүр үгс: өв соёл, өлгийн зүүвэр наадгай, монгол уламжлал, хүүхдийн хүмүүжил, соёлын адилсал, бүтээлч үйлдвэрлэл
Copyright (c) 2025 Duuriimaa Ganbold, Munkhtsetseg Bayanzul https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The National Cultural Values Reflected in the Novel “Tenger Süld Tovruu” by writer Barmud Ulaankhuu
Literature, as an art form, serves as a reflection of a nation’s traditions, culture, and values. Through literary works, one can gain insight into a society’s history, beliefs, and way of life. Among various literary genres, the novel stands out for its depth and complexity, making it a rich medium for cultural expression. This article explores the cultural representations in Tenger Süld Tovruu, a novel by Barmud Ulaankhuu, a writer from the Alshaa region of Inner Mongolia. The novel serves as a “cultural encyclopedia,” chronicling the life of Shalbin, a legendary wrestler whose story has been passed down for centuries. By vividly portraying his life, the novel encapsulates the intangible cultural heritage of the Alshaa Mongols. To analyze these cultural expressions, the study applies Geert Hofstede’s “Cultural Dimensions Theory.” When analyzed through the framework of the “cultural layered model”, the narrative re¬veals the presence of three fundamental cultural components - symbols, heroes, and ritu¬als - which give rise to four key values: power, faith, native language, and knowledge. These values encapsulate the cultural legacy that the Alshaa Khoshuud have preserved and defended for generations. In this context, “Tenger Süld Tovruu” serves as a mean¬ingful contribution to the safeguarding and transmission of this heritage. Бармуд Улаанхүүгийн “Тэнгэр сүлд товруу” романд илэрсэн үндэсний соёлын үнэт зүйл Хураангуй: Уран зохиол бол үндэстний уламжлалт соёлыг элбэг баян тусгадаг хэлний урлаг билээ. Уран зохиолын бүтээлээр дамжин тус үндэстний шүтлэг бишрэл, түүх соёл, үнэт зүйл зэргийг бүх талаар ойлгож болно. Роман нь уран зохиолын төрлүүд дотор хуудас хэмжээгээр хамгийн их, дүр, үйл явдал хамгийн нарийн будилаантайн хувьд соёлын илэрхийлэл ч үлэмж баялаг байх нь гарцаагүй бөгөөд эл өгүүлэлд ӨМӨЗО-ы Алшаа нутгийн зохиолч Бармуд Улаанхүүгийн “Тэнгэр сүлд товруу” романы гүнд агуулагдаж байгаа соёлын илэрхийллүүдээр дамжигдан чухам ямар үнэт зүйлс илэрснийг тодруулахыг зорив. “Тэнгэр сүлд товруу” роман нь Алшаа нутагт хэдэн зуун жил яригдсаар ирсэн бөх Шалбингаар гол баатар болгож, түүний нэг насны амьдралыг урлан бүтээхдээ Алшаа монголчуудын биет бус соёлын өвийн олон илэрхийллийг өргөн дэлгэр багтааснаараа “соёлын нэвтэрхий толь”-ийн үүрэгтэй зохиол болжээ. Иймээс соёлын эдгээр илэрхийллийг эмхлэн харахын тулд Гийрт Хофстедийн “Соёлын давхраат загвар”-ын онолд үндэслэн задлан шинжилгээ хийв. Ийнхүү задлан шинжилснээр хүч чадал, сүсэг бишрэл, эх хэл, мэдлэг ухаан хэмээх дөрвөн төрлийн үнэт зүйлс илэрч буйг харж болох юм. Эдгээр үнэт зүйл нь Алшаа хошууд монголчуудын олон зуун жилийн турш хамгаалан тэмцэж ирсэн өв соёлын хүрээ цараа бөгөөд “Тэнгэр сүлд товруу” роман нь эдгээрийг цаашид өвлөн уламжлуулахад үнэтэй хувь нэмэр оруулж буй бүтээл болох нь маргаангүй юм хэмээн дүгнэв. Түлхүүр үгс: үндэсний соёл, үнэт зүйлс, соёлын давхраат загвар, зан үйл, баатар, бэлгэдэл, үйлдэл
Copyright (c) 2025 Wen Hui https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Theoretical perspectives and conceptual approaches in biographical studies of culture and the arts
Biographical research is a viable and valuable approach across all scientific disciplines. Within the realm of Mongolian cultural and art studies, the examination of individuals who have played a historically significant role offers insight into the development of these fields during particular periods. Such an approach allows scholars to analyze underlying causes, contextual interrelations, and the influence of dominant ideologies, perspectives, and individual initiatives. In recent years, there has been an increasing societal demand for more comprehensive and multidimensional biographical studies. This paper seeks to provide an overview of the development of biographical research in the domains of culture and the arts. By exploring the theoretical underpinnings and conceptual orientations of biographical inquiry, the study aims to offer both scientific and practical contributions for future researchers. Accordingly, the paper outlines the trajectory and current state of biographical research within the scientific landscape of Mongolian society. In this study, the theoretical and methodological foundations of biographical research in the field of culture and the arts are examined. The biography of a historical individual is analyzed using a combination of hermeneutic methods, contextual historical documentation, content sampling, critical analysis, comparison, and synthesis. From this perspective, the study of biographies of prominent figures in the field of culture and the arts emphasizes the use of a new trend in biographical research known as personal history. This approach seeks to reconstruct the subject’s life as comprehensively and authentically as possible. While it may carry elements of individual subjectivity, it simultaneously encompasses the broader historical context of societal, cultural, artistic, and literary developments, thereby rendering it both innovative and significant in terms of academic and cultural value. It is also essential to examine the life and work of the individual in relation to the historical context in which they lived and created, taking into account the influence of both internal and external socio-cultural and environmental factors that shaped their personal and professional trajectory. Соёл, урлагийн намтар судлалын онол, үзэл баримтлал Хураангуй: Намтар судлалыг аль ч шинжлэх ухааны салбарт судлан үзэх бүрэн боломжтой. Монголын соёл, урлаг судлалын салбарт түүхэн үүрэг гүйцэтгэсэн бие хүний намтрыг судалснаар тухайн үед тус салбар хэрхэн хөгжиж байсан талаар мөн түүний шалтгаан, хамаарал, ямар үзэл бодол, чиг хандлагатай хүмүүсийн санал, санаачилга хэрхэн нөлөөлсөн зэргийг тодруулах боломжтой. Сүүлийн жилүүдэд намтар судлалын судалгааг олон талаас судлан тодруулах нийгмийн шаардлага үүсэж байгаа тул соёл, урлагийн намтар судлалын хөгжлийг тоймлон үзүүлэхийг зорив. Соёл, урлагийн намтар судлалын онол, үзэл баримтлалыг авч үзсэнээр дараагийн судлаачдад шинжлэх ухааны хийгээд практик ач холбогдолтой юм. Иймийн тул монгол нийгмийн шинжлэх ухааны салбарт намтар судлалын судалгаа хэрхэн хөгжиж буйг тоймлон авч үзлээ. Энэхүү судалгаанд соёл урлагийн салбарын намтар судлалын асуудлын онол, үндэслэлийн асуудлыг авч үзэхдээ түүхэн бие хүний намтрыг герменевтик, түүхэн нөхцөл байдлын баримтын түүвэрлэлт, задлан шинжилгээ, харьцуулалт, нэгтгэн дүгнэх арга зүйг ашигласан болно. Энэ үүднээс соёл урлагийн салбарын нэрт хүмүүсийн намтрыг судлахдаа намтар судлалын шинэ чиг хандлага болох Personal history буюу “хувь хүний түүх”-ийг ашиглаж, аль болох бүрэн бүтнээр нь сэргээхийг чухалчлах, энэ нь хувийн бодигалаг шинжтэй хэдий боловч нөгөөтээгүүр нийгэм, соёл, урлаг, утга зохиолын хөгжлийн өргөн цар хүрээний түүхийг хамарсан онцлогтой болдгоороо шинэлэг, ач холбогдолтой болох юм. Түүнчлэн тухайн хүний амьдрал үйл ажиллагааг түүний аж төрж, бүтээн туурвисан түүхэн цаг үеийн нөхцөл байдал, нийгэм, соёлын гадаад дотоод орчны хүчин зүйлсийн нөлөөтэй уялдуулан авч үзэх нь чухал болно. Түлхүүр үгс: намтар судлал, хамрах хүрээ, онцлог, чиг хандлага, нөхцөл байдал
Copyright (c) 2025 Altanzaya Otgondoo https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Features of the Mongolian throat singing repertoire
Abstract: In addition to the nature, society, and lifestyle of Mongolia, a unique form of folk art and culture is the Mongolian throat singing (khöömii). Mongolian throat singing has been a traditional Mongolian ritual since ancient times, and has become a means of communication through animal husbandry and nature. Therefore, the characteristics of the Mongolian throat singing repertoire were examined in relation to a specific historical period. Mongolians have created a unique repertoire of throat singing, a symbol, sign, meaning, imagery, mentality, and spiritual values, with unique sounds and melodies of throat singing. Монгол хөөмийн урын сангийн онцлог Хураангуй: Монголчуудын байгаль, нийгэм, ахуй амьдралын онцлогоос үүдэлтэй язгуур соёл, ардын урлагийн өвөрмөц нэгэн төрөл зүйл бол хөөмий юм. Хөөмийлөхүйн үйл нь эрт цагаас монголчуудын зан үйл, мал ахуй хийгээд байгаль дэлхийтэй харилцах дохио хэл бүхий харилцааны нэгэн хэрэглүүр болж ирсэн онцлогтой. Байгаль, дэлхий, мал ахуй, араатан жигүүртэн зэрэг сав шимийн ертөнцийн мөн чанарыг таних, аргадан дээдлэх, амьдрах арга ухаанаас хөөмийн үйл үүдэж, түүний мөн чанарын илрэл нь хүний дуу хоолойгоор амилан биежиж ирсний бодит тусгал нь хөөмийн урын сан юм. Иймээс хөөмийн урын сангийн онцлогийг тодорхой түүхэн цаг үед хамаатуулан авч үзэж, төлөөлөх уран бүтээлчдийн урын сангийн онцлог, хөөмийн уран бүтээлийн сэдэв, тоглох арга техник, хэв маяг болон соёлын үүрэг, ач холбогдол, хөгжлийн чиг хандлага зэргийг тус өгүүлэлд тодруулахыг зорив. Монголчууд хөөмийн өвөрмөц авиа эгшиг, ая аялгуугаар монгол соёлын нэгэн тэмдэг, дохио, утга бэлгэдэл, дүр дүрслэл, ертөнцийг үзэх үзэл, оюун санааны үнэт зүйлсийн давтагдашгүй утга агуулга бүхийн урын санг бүтээжээ. Түлхүүр үгс: аман өв, зан үйл, сүсэг бишрэл, бүтээл, хамтлаг, гоцлол
Copyright (c) 2025 Duuriimaa Erdenetsogt https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
A periodic evaluation of the Development of Museums in Mongolia
Researchers have interpreted the historical development of Mongolian museums by various periods, considering factors such as history, collection, preservation, methodology, functions, and evolution. Based on museum policies and legal frameworks, and through the lens of museological theory and principles, this study categorizes and assesses the development of Mongolian museums. The evaluation employs the PRCE model— Preservation, Research, Communication, and Education-to analyze museum development. Монголын музейн хөгжлийг үечлэн үнэлэх нь Хураангуй: Судлаачид монголын музейн түүхийг музейн үүсэл, сан хөмрөгийн бүрдүүлэлт, арга зүй, судалгааны чиг үүрэг, хөгжил зэргийг харгалзан олон янзаар үечлэн тайлбарласан байдаг. Музейн талаарх бодлогын баримт бичиг, эрх зүйд үндэслэж, судлаачдын дурдсан судалгааны үр дүнг харгалзан музейн судлалын онол, үзэл баримтлалын үүднээс монголын музейн хөгжлийг үечилж, үнэлэн дүгнэсэн. Ингэхдээ сан хөмрөгийн бүрдүүлэлт, судалгаа, харилцаа, боловсрол буюу ССХБ-ын дөрвөлөөр шалгуур үзүүлэлт болгон музейн хөгжлийг тайлбарлав. Түлхүүр үгс: музейн талаарх бодлого, чиг үүрэг, сан хөмрөгийн бүрдүүлэлт, судалгаа, харилцаа, боловсрол
Copyright (c) 2025 Enkhnaran Sundev https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Systematization of traditional mongolian costume design and the creation of a digital information system
The Mongolian national costume represents a unique form of intangible cultural heritage that embodies ethnic identity, traditional lifestyle, aesthetics, and intellectual creativity. This study presents a systematic analysis of the structural and artisanal characteristics of traditional garments and proposes a methodology for developing a digital information archive. The research employs a multidisciplinary approach, including morphological structure analysis, graphic schematics, pattern layout documentation, technical illustrations, decorative element analysis, and traditional crafting technologies. As a result, the study categorizes key structural components of national costumes and develops a model for codified technical cards based on standard classification principles. The proposed methodology demonstrates significant potential for application across various ethnic groups’ traditional costumes. It emphasizes the importance of utilizing modern software and digital technologies to preserve, document, and integrate cultural heritage into contemporary use through the development of digital archives. Furthermore, this research provides valuable resources and inspiration for modern designers and artisans seeking to reinterpret traditional culture and safeguard it through structured documentation and digital preservation efforts. Монгол хувцасны уламжлалт ур хийцийн системчлэл ба мэдээллийн сан бүрдүүлэх асуудалд Хураангуй: Монгол үндэсний хувцас нь угсаатны соёл, ахуй, гоо зүй, оюуны бүтээлч байдлыг илэрхийлсэн өвөрмөц соёлын өв юм. Энэхүү өгүүлэлд уламжлалт хувцасны хийц, урлалын онцлогийг системтэйгээр судалж, дижитал мэдээллийн сан бүрдүүлэх арга зүйг танилцуулсан. Судалгаанд морфологи бүтцийн шинжилгээ, график зураглал, эсгүүрийн дэлгэмэл зураг, техникийн зураглалын баримтжуулалт, чимэглэлийн элементүүдэд хийсэн дүн шинжилгээ, үйл урлалын технологи зэрэг олон талт шинжилгээний аргыг ашигласан болно. Судалгааны үр дүнд үндэсний хувцасны бүрдэл хэсгүүдийг тодорхойлон ангилж, кодчиллын зарчимд үндэслэн технологийн картын загварыг боловсруулсан. Цаашид судалгааны энэхүү арга зүйг үндэстэн, угсаатны бүлэг тус бүрийн хувцасны мэдээлэлд ашигласнаар орчин үеийн программ хангамж болон дижитал технологийг өргөн ашиглах, дижитал архив үүсгэх зэргээр соёлын өвийг хамгаалан хадгалах, хэрэглээнд шингээх өргөн боломж бүрдэж байгааг энэ судалгаанд харуулсан. Энэхүү судалгаа нь орчин үеийн дизайнер, урлаачдад уламжлалт соёлыг шинэ өнцгөөр сэргээн хэрэглэх, өв соёлыг хамгаалах, архивлахад чиглэсэн чухал мэдээлэл, эх сурвалжийг нэгтгэх зэрэг мэдээллийн сан бүрдүүлэх ажилд ихээхэн ач холбогдолтой. Түлхүүр үгс: уламжлалт урлал, хувцасны хийц технологи, технологийн карт, дижитал кодчлол
Copyright (c) 2025 Altantsetseg Chuluun , Bolormaa Palamkhan https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Cultural heritage related to the Mongols of the Ilkhanate in Erzurum
The city of Erzurum in Türkiye is home to two architectural masterpieces that are considered invaluable cultural and historical heritage and ancient works of art: Hasan Castle and Çobandede Bridge. Located on the eastern edge of Anatolia and on the historical Silk Road, Erzurum is one of Türkiye’s current border cities and has long been considered a region of significant geopolitical importance. At the heart of this city are two important architectural landmarks: the Twin Minaret Madrasa (Hatuniye Madrasa, 1285-1290) and the Yakutiye Madrasa (1310-1311). Scholars have noted that these structures have transformed Erzurum into a city famous for its history and architecture. In addition, landmarks such as Hasan Castle and Çobandede Bridge, dating back to the Ilkhanate period, serve as evidence of the historical heritage left in this city by the Mongols. Эрзурум хот дахь Ил хаант улсын соёлын дурсгал Хураангуй: Бүгд Найрамдах Турк Улсын Эрзурум хотын түүхийн үнэт дурсгал, соёлын биет өв, эртний урлагийн бүтээлд тооцогдож буй хоёр уран барилга, Хасан цайз Чобандеде гүүрийн тухай авч үзсэн болно. Турк улсын хилийн хотуудын нэг Эрзурум нь торгоны замын чухал бүс болж, Анатолийн зүүн хязгаарт оршиж эртнээс өнөөг хүртэл геополитикийн хувьд ч өндөр ач холбогдолтой хот байсаар иржээ. Хотын төвд Хос баганат сүм/Хатуниеэ медресе (1285-1290), Якутиеэ медресе (1310-1311) хэмээн нэрлэгдэх хоёр уран барилга байх нь Ил хаант улсын монголчуудын бүтээн байгуулалтын жишээ бөгөөд судлаачид Эрзурумыг хот болгон хувиргасан уран барилга, түүхийн дурсгал гэж тэмдэглэжээ. Мөн Хасан цайз Чобандеде гүүр зэрэг Ил хаант улсын үед хамаарах буюу Монголчуудын үлдээсэн дурсгалууд энэ хотод бий юм. Түлхүүр үгс: Эрзурум, Хос баганат сүм, Якутиеэ медресе, Ил хаант улс, Ил хан
Copyright (c) 2025 Ulaanaa Tsogbadrakh , Enkhbaatar Mijiddorj https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The results of a database of medieval tombs archaeological finds
The research consolidates findings from the “Database of Medieval Mongolian Burial Culture,” which was developed as part of the foundational research project “Tracing Mongolian Values, Culture, and Thought During the Mongolian Empire Period Through Documentary Evidence” at the Institute of Culture and Arts Research under the Mongolian National University of Arts and Culture. The study analyzes data from field research reports on medieval Mongolian burial monuments excavated within Mongolia, scholarly articles published in professional journals and compilations, monographs, collaborative works, and academic dissertations. Methodologically, the research employs analytical, synthesis, and comparative approaches. The geographical distribution of Mongolian burials has been categorized into eight regional zones, with an attempt to identify the distinctive characteristics of each region and to compare various aspects of Mongolian burial culture. Дундад зууны үеийн булшны археологийн олдвороор бүрдүүлсэн мэдээллийн сангийн үр дүнгээс Хураангуй: Энэхүү өгүүлэлд Монгол нутагт малтсан монгол булшнаас олдсон олдворын мэдээлэл, зан үйлийн талаар тоймлон авч үзэв. СУИС-ийн харьяа Соёл, урлаг судлалын хүрээлэнд хэрэгжсэн “Монголын эзэнт гүрний үеийн монголчуудын үнэт зүйлс, соёл сэтгэлгээг баримтаар мөшгөх судалгаа” суурь судалгааны төслийн (2022-2024) хүрээнд боловсруулсан “Дундад үеийн монголчуудын оршуулгын соёлын мэдээллийн сан”-д багтсан археологийн олдворуудыг нэгтгэн дүгнэлт хийв. Судалгаанд Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дээр малтсан дундад зууны үеийн монголчуудын оршуулгын дурсгалын хээрийн судалгааны тайлангууд, мэргэжлийн сэтгүүл, эрдэм шинжилгээний илтгэл, өгүүлэл, нэгэн сэдэвт болон хамтын бүтээл, эрдмийн зэрэг горилсон бүтээлүүдээс холбогдох хэрэглэгдэхүүнийг шинжлэн археологийн судалгааны өгөгдөл (байрлал, дагалдуулсан малын яс) үүсгэв. Соёлын газар зүйн онолын үзэл баримтлалд тулгуурлан бүс нутгийн археологийн соёлын харьцуулалтын арга зүйгээр судалж, судалгааны мэдээллийг боловсруулахад задлан шинжлэх, нэгтгэн дүгнэх, харьцуулалтын аргыг ашиглав. Монгол булшны тархалтын хүрээг газар зүйн байршлаар нь найман ай савд хуваан үзэж, тус бүрийн онцлог шинжийг тодруулан үзүүлэх оролдлого хийж, монгол оршуулгын соёлын зарим үзүүлэлтийг харьцуулж үзэв. Түлхүүр үгс: эд өлгийн зүйлс, хойлгын мал, бүс нутаг, олдворын мэдээлэл
Copyright (c) 2025 Munkhtsetseg Ochirpurev https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Rituals and Symbols for harvesting five Species of crops
Mongolians are a people with a traditional culture of five species of food and drink. We are studying one type of it, the “Blue Food” culture, based on the example of five species of crops. An important part of this traditional farming culture is the harvest season. The ripeness and quality of the five species of crops vary from place to place. Each crop's ripeness varies depending on factors such as the location of the crop field (high mountain region, forest fields, lowlands), rainfall, humidity, and air temperature. To study the rituals and symbols of а harvest, based on the example of five species of crops, it is necessary to study the following rituals and symbols related to the harvesting: Mongolian traditional food and drink culture, Clarifying the rituals of the “Blue Food” and five species of crops, Traditional hand farming methods of ethnic groups, Traditional agricultural irrigation system or "Bukh" culture, Rituals and symbols of planting seeds, Problems of disseminating traditional rituals of the “Blue Food”. We will also interpret the symbols, rituals, and folklore culture used during harvest. Таван зүйлийн тариаг хураах зан үйл, бэлгэдэл Хураангуй: Монголчууд идээ ундаагаа таван өнгөөр бэлгэддэг уламжлалт соёлтой ард түмэн. Үүнд, хөх, цагаан, улаан, хар, шар идээ тус бүр орно. Уламжлалт газар тариалангийн, тэр тусмаа гар тариалангийн соёл нь хөх идээнд холбогдох бөгөөд таван зүйлийн тарианы үрлэлттэй холбоотой зан үйл, ургуулах үеийн гар ажиллагаа, “бух” хэмээх усалгааны системтэй холбоотой зан үйл, бэлгэдэл зэргийг өмнө судалж, тодорхой үр дүнгүүдийг гаргаж хэлэлцүүлсэн болно. Биднээс өдрөөс өдөрт алсарч буй гар тариалангийн соёлын хамгийн чухал хэсэг тариа хураалтын үеийн зан үйл, бэлгэдлийн асуудлыг хээрийн судалгаагаар тусгайлан тодруулж буйгаараа энэхүү судалгаа онцлогтой. Таван зүйлийн тарианы болц төрөл тус бүрд харилцан адилгүй хугацаанд боловсордог нь өндөр уулын, ойт хээр, нам доор газар, хур бороо, чийгшилт, хөрс, халуун хүйтнээс шалтгаалдаг. Гар тариаланг боловсруулж ашиглан өөрийн хүч хөдөлмөрөө зориулан баялгийг бүтээж буй тариаланчид өвлөн уламжлагчид юм. Монголчуудын тариалангийн соёлд ажил хөдөлмөр, авьяас билгийн мэдрэмжээр аяндаа хэлэгдэж буй болсон аман соёлын илэрхийлэл, түүнийг буй болгосон хүчин зүйлүүд өөрийн биеэр үлгэрлэн, мэдлэг туршлага хуримтлуулсан тариаланчдын гар аргаар тариагаа хураах ардын мэдлэг ухаан хоёрын олон зуун жилийн хөдөлмөр хэрхэн яаж одоо цагт ч харилцан шүтэлцээтэйгээр уламжлан хөгжиж ирснийг өнөө үеийнхэнд сурталчлан таниулах, сурвалжлан тэмдэглэж авч үлдэх хэрэгцээ шаардлага байна. Үүнд эл судалгааны ач холбогдол, үнэ цэн оршино. Гар аргаар тариа хураах зан үйл, бэлгэдэл, аман яруу найргийг сурвалжлан цуглуулж, экологид ээлтэй уламжлалт монгол эрдэм ухааныг нэгтгэн судалснаараа энэхүү ажлын шинэлэг тал оршино. Түлхүүр үгс: хөх идээ, аман соёл, уламжлал, хүн, байгаль
Copyright (c) 2025 Khorolsuren Battumur , Mandakh Dorjpalam https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
An analysis of the Documentary “Altan Tulga, Mungun Totgo”
Abstract: This study focuses on the documentary film “Altan Tulga, Mungun Totgo”, which depicts the traditional wedding rituals of the Zakhchin ethnic group. It examines the film’s role in documenting, preserving, and disseminating intangible cultural heritage through audiovisual media. As a scholarly inquiry, the research argues that documentary cinema functions not merely as a vehicle for conveying information but also as a vital tool for documenting, safeguarding, and revitalizing cultural practices. The analysis demonstrates that the film effectively captures and preserves distinctive ritual knowledge, provides valuable ethnographic data, and contributes to the intergenerational transmission and contemporary relevance of intangible cultural heritage. “Алтан тулга, мөнгөн тотго” баримтат кинонд хийсэн шинжилгээ Хураангуй: Энэхүү судалгаанд захчин угсаатны хуримын зан үйлийг харуулсан “Алтан тулга, мөнгөн тотго” баримтат киног сонгож соёлын биет бус өвийг киногоор баримтжуулж хадгалах, олон нийтэд сурталчлах боломж, ач холбогдлыг шинжиллээ. Баримтат кино нь зөвхөн мэдээлэл дамжуулагч бус, соёлын өвийн бүртгэл, хадгалалтын хэрэгсэл болох боломжтой. Судалгааны үр дүнд уг баримтат кино нь захчины хуримын зан үйлийг баримтжуулан хадгалах, угсаатны зүйн судалгааны эх сурвалж болохын зэрэгцээ соёлын өвийг орчин үеийн нийгэмд өвлүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх боломжтой гэж үзэж байна. Түлхүүр үгс: бэр сонгох, ам сонсгох, зус хадгийн найр, халхаар цайлуулах, хадаг бараалхуулах, хүргэн үзэгдэх
Copyright (c) 2025 Buyannemekh Basanbayar https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The Current State оf Spells аnd Incantations Among the Khorchin Mongols (With Examples Related to Birds and Sky-Pleasing Rituals)
This study investigates the current state of spell (dom) usage related to rituals for warding off evil, invoking blessings, and communicating with the heavens among the Khorchin Mongols. A survey involving 354 people from Tongliao city and surrounding rural areas revealed that respondents generally possess limited understanding of spell culture. Some forms and variations of spells were confused, unknown, or remained hidden. An ethnographic field survey using the “dialogic method” was conducted, particularly focusing on young respondents aged 15-34. The questionnaire showed that a majority of younger respondents expressed negative attitudes, such as “never use spells,” “completely unaware,” or “superstitious.” Although they verbally affirmed the importance of preserving Mongolian culture, about 63.47% explicitly stated their ignorance regarding the meaning and use of these spells, indicating a significant rupture in cultural continuity among younger generations. However, interviews with villagers aged 50 and above including herders, farmers, traditional healers, and artisans showed that they still vividly recall ritual actions and applications associated with spells, including curses (haraal dom) and incantations for warding off evil (shivshleg). This suggests that spell culture remains alive as a fundamental component of the Mongolian cultural heritage. Furthermore, rediscovering, documenting, and preserving gradually forgotten spells constitute a central value of this research. Additionally, comparative analysis revealed both similarities and distinct differences between the spell culture of cross border Mongols and that of the Khorchin region in eastern Inner Mongolia, laying valuable groundwork for future comparative research. Therefore, studying the spell culture of cross border Mongolian communities should be viewed as crucial for cultural inheritance among younger generations, significantly contributing to preserving and revitalizing collective cultural memory. Хорчин монголчуудын дом шившлэгийн хэрэглээний өнөөгийн байдал (Жигүүртэн болон тэнгэр аргадахуйд холбогдох домын жишээнд) Хураангуй: Хорчин монголчуудын дунд жигүүртэн болон тэнгэр аргадахуйд холбогдох домын хэрэглээний өнөөгийн байдалд тандалт судалгаа хийж үзэв. Тунляо хотын болон орон нутгийн 354 хүнээс судалгаа авч боловсруулалт хийхэд домын соёлын талаар тун тааруу ойлголттой байх бөгөөд домын зарим төрөл, хувилбарууд мартагдсан, огт мэдэхгүй, мөн далд нууцлаг байдалтай байгаа нь ажиглагдлаа. Судалгаанд этнопоэтик онолын “диалогийн арга”-ыг ашиглаж, 15-34 насны залуучуудын дунд анкетын аргаар явуулсан судалгаанд “дом хэрэглэдэггүй”, “огт мэдэхгүй”, “мухар сүсэг” гэсэн хэдий ч “монгол соёлоо өвлүүлэх” хэрэгтэй гэж 63,47% нь хариулсан нь домын соёл мартагдаж байна гэсэн дүгнэлтэд хүргэсэн билээ. Энэхүү судалгааны үр дүнд орон нутагт амьдарч буй малчин, тариачин, сэхээтэн 50-аас дээш насныхантай хөөрөлдөхөд домын зан үйл ил үйлдэгддэггүй ч шившлэг зэргийг хараахан мартаагүй байгаа нь чухал үнэ цэнтэй болох нь тогтоогдож байгаа юм. Харин мартагдсан домуудыг сэргээн сануулж, бичиж тэмдэглэн авсан нь бидний судалгааны нэгэн зорилт биелж байгаа төдийгүй, хил дамнасан монгол угсаатны соёлын өвөрмөц байдлыг монголын адил төстэй домуудтай харьцуулан үзсэн нь дараа дараагийн судалгааны эх хэрэглэгдэхүүн болохуйц ач холбогдолтой болсон. Ийнхүү хил дамнасан монгол үндэстний соёлын түүхийг залуу хойч үеийнхэндээ үлдээж буй нь чухал ач холбогдолтой хийгээд соёлын хүн судлалд хамаарах, нийгэм-соёлын нэгэн орон зайн хүрээн дэх (Хорчин нутагт дахь) домын соёлыг хадгалж, хамгаалах, өвлүүлэн үлдээхэд бага боловч хувь нэмэр оруулж байгаа болно. Түлхүүр үгс: жигүүртэн шувуу, шаазгай, элээ, шар шувуу, хуй салхи, хур бороо андгай, бөө
Copyright (c) 2025 Saruul Wang , Mandakh Dorjpalam https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Cognitive Construction and Proportional Analysis of Tribal Tamgas (Based on Archaeological Evidence)
This study explores the cognitive construction of tribal seals based on archaeological findings, examining their graphic forms, proportional dimensions, ratios, and aesthetic principles. It also presents a methodology for executing these designs through graphic techniques, highlighting how these elements can be reconstructed and interpreted in a modern context. The external form and internal symbolic system of tribal seals reflect the nomadic mindset and cognitive heritage. The origins and development of the primary symbols are illustrated through a schematic representation. This study provides an understanding of the meaning, symbolism, and transformation system of tribal seals, offering opportunities to learn from cultural heritage and apply this knowledge in graphic design, creative industries education, and research. Therefore, research in this field can serve as an important educational resource for future designers, researchers, and enthusiasts. Овгийн тамганы танин мэдэхүйн конструкци, тиг хэмжээг шинжих нь (Aрхеологийн олдворын жишээн дээр) Хураангуй: Археологийн олдворуудад суурилан овгийн тамганы танин мэдэхүйн конструкци, тэдгээрийн дүрслэл хэлбэр, тиг хэмжээс, харьцаа, гоо зүйн хэм хэмжээний үндсийг судлан, график үйлдлээр хэрхэн гүйцэтгэхийг танилцуулж байна. Овгийн тамганы гадаад хэлбэр, дотоод бэлгэдлийн систем нь нүүдэлчдийн сэтгэлгээ, танин мэдэхүйн өвийн илэрхийлэл тул язгуур дүрсний үүсэл, хөгжлийн зураглалыг схемчлэн харуулсан. Энэхүү судалгаа нь овгийн тамганы утга агуулга, бэлгэдэл, хувирлын тогтолцоог ойлгож, соёлын өвөөс суралцах, график дизайн болон бүтээлч үйлдвэрлэлийн сургалт, судалгаанд ашиглах боломжийг олгож байна. Иймд энэ чиглэлийн судалгаа нь ирээдүйн дизайнер, судлаач, сонирхогчдод зориулсан боловсролын чухал эх сурвалж болно. Түлхүүр үгс: конструктив, харьцаа, гоо сайхан, төгс төгөлдөр
Copyright (c) 2025 Luvsandandar Gombojav https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Research on the impact of toxic gases around the Kharakhorum museum
In recent years, the study of toxic gas pollution has been widely used in the museum sector, where valuable cultural heritage is preserved. This type of study was developed by Japanese scientists, who conducted a variety of studies on air pollution and organic acids in the environment and analyzed how they negatively affect monuments. The factors that contribute to the deterioration of monuments include cement in construction, plywood, glue and other materials used to make museum halls and exhibition enclosures, as well as visitors. Identifying and measuring these toxic gases that affect the museum environment, and taking measures in case of high pollution are among the problems facing museums. The toxic gases that are most commonly produced and affected in museums are formaldehyde, ammonia, and organic acids. In order to clarify the causes of these acids, Kharkhorum, for the first time in Mongolia, collaborated with the Kitagawa Group of Japan and the National Center for Cultural Heritage of Mongolia to conduct environmental pollution studies in the museum’s exhibition halls, treasury, and outdoor areas in 2018 and 2024. Using general cognitive methods of analysis, synthesis, comparison, and comparison, combined with measurement, experiment, observation, and graphic methods, the environmental pollution of the Kharkhorum Museum was determined and pollution was reduced by placing Japanese filter paper that absorbs toxic gas acids on glass box. Хархорум музейн орчинд явуулсан хорт хийн нөлөөллийн судалгаа Хураангуй: Музейн үзмэр нь он удаан жилийн турш хадгалагдан бидний үр хойчдоо өвлүүлэн уламжлан үлдээх соёлын чухал үнэт өв юм. Хархорум музей 2018 оноос эхлэн соёлын үнэт өвийн хадгалалт, хамгаалалт, үндсэн хэв шинж чанарыг алдагдуулахгүй байх, насжилтыг уртасгах зорилгын хүрээнд Япон улсын хүрээлэн буй орчны судалгааны төв, Китагава групптэй хамтран музейд тогтвортой орчин бүрдүүлэх, шилэн хоргон дахь үзмэрт нөлөөлж буй хорт хийг олж тогтоох, хүрээлэн буй орчны бохирдлын судалгааг явуулж эхэлсэн. Энэхүү өгүүлэлд формальдегид, аммиак, органик гэсэн гурван хүчлийн тухай үндсэн ойлголт, 2018, 2024 онуудад тус музейн үзэсгэлэнгийн танхимын шилэн хоргон дахь үзмэрт муугаар нөлөөлж буй хүчин зүйл, хорт хий үүсэж буй шалтгааныг олж тогтоосон үр дүнгээс танилцуулж байна. Танин мэдэхүйн ерөнхий арга задлан шинжлэх, нэгтгэн дүгнэх, харьцуулан жиших аргыг хэмжилт, туршилт, ажиглалт, графикийн аргуудтай хослуулан хэрэглэж, Хархорум музейн орчны бохирдлыг тодорхойлон, Япон улсын хорт хийн хүчлийг сорогч филтер цаасыг шилэн хоргонуудад дэвсэж бохирдлыг бууруулав. Түлхүүр үгс: музей, хадгалалт хамгаалалт, туршилт, хорт хий
Copyright (c) 2025 Dejidmaa Bat-Ochir, Munkhjargal Chuluunkhuu, Munkhzul Badamkhand https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
This study aims to identify the reasons for the declining enrollment in journalism programs in Mongolia over the past decade, as well as the decreasing interest among students in pursuing careers in journalism. In addition to analyzing enrollment data from the past five years, the study conducted online surveys in 2020 and 2023 to assess students’ perceptions of the journalism profession. A total of 426 students from journalism departments across several universities participated in the survey. with low salaries and intense time pressures, are key factors discouraging students from entering the field. Furthermore, social media-based harassment and public criticism of journalists have emerged as major challenges for journalism students. Despite the availability of jobs in the sector, unfavorable working conditions have contributed to a shortage of human resources. Journalism schools are facing a dual challenge. On the one hand, the digital transformation is rapidly displacing traditional media outlets, leading to a noticeable decline in student enrollment. On the other hand, there is growing demand in the job market for graduates who are equipped with a wide range of multimedia skills and are capable of producing journalism across multiple platforms. As a result, journalism programs are under pressure to modernize their curricula and prepare students for the demands of a convergent media environment. Монголын сэтгүүл зүйн боловсрол: Өөрчлөлт Хураангуй: Энэ судалгаа нь Монгол Улсад сүүлийн арван жилд сэтгүүлч мэргэжлээр элсэлт буурсан, энэ чиглэлээр суралцаж байгаа оюутнуудын мэргэжлээрээ ажиллах сонирхол буурсан шалтгааныг илрүүлэх зорилготой юм. Сэтгүүлчээр суралцаж байгаа оюутнуудын сүүлийн таван жил дэх тоон мэдээлэлд шинжилгээ хийхээс гадна сэтгүүлч бэлтгэдэг их, дээд сургуулийн давхардсан тоогоор 426 оюутнаас онлайнаар 2020, 2023 онд мэргэжлийн үнэлэмжийн судалгааг асуулгын аргаар авч дүгнэлт гаргалаа. Сэтгүүлч мэргэжлийн нэр хүнд унаж, цалин багатай, цагийн дарамт ихтэй ажил гэж ойлгогдох болсон нь гол шалтгаан байв. Үүнээс гадна нийгмийн зүгээс сэтгүүлчдэд ирэх сошиал хүчирхийлэл сэтгүүлчээр суралцагч оюутнуудад томоохон сорилт болжээ. Иймд ажлын байр хангалттай байгаа ч хөдөлмөрийн нөхцөлөөс хамаараад хүний нөөцийн хомсдолд орсон салбар болж байна. Харин сэтгүүл зүйн сургуулиуд хоёр талдаа бэрхшээлтэй тулгарч байна. Нэг талаараа дижитал хувьсгал уламжлалт мэдээллийн хэрэгслийг хүчээр шахаж байгаа тул оюутны тоо мэдэгдэхүйц буурч байна. Нөгөө талаар, сэтгүүл зүйн сургуулиудад оюутнууд өргөн хүрээний мултимедиа ур чадварыг эзэмшүүлэхийг шаардаж, нэгэн зэрэг олон платформд агуулга хүргэх шинэ хэлбэрийн сэтгүүл зүйн чиглэлээр мэргэшсэн төгсөгчдийг ажилд авах эрэлт улам бүр нэмэгдэж байна. Түлхүүр үгс: сэтгүүл зүйн дээд боловсрол, хэрэгцээ шаардлага, сорилт боломж, мэргэжлийн үнэлэмж
Copyright (c) 2025 Dagiimaa Davaadorj https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Impacts of Information and Communication Technologies and Emerging Challenges in Mass Communication
This article delves into the challenges facing mass communication in the digital age, critically examining how emerging trends are reshaping media systems, public discourse, and societal structures. It explores key concepts like tabloidization, infotainment, and clickbait, shedding light on how the drive for audience engagement and profit often comes at the expense of factual depth and public trust in journalism. The discussion extends to structural concerns such as media consolidation, the decline of local journalism, and the emergence of “news deserts,” illustrating their impact on the diversity and inclusivity of information available to the public. Using theories like agenda-setting and false balance, the article critiques how mass media can influence societal narratives, often favoring sensationalism or oversimplified stories of conflict. It also investigates the role of technology in shaping media dynamics, focusing on issues like surveillance capitalism, algorithm-driven polarization, and the creation of filter bubbles. These mechanisms, including techniques like browser fingerprinting, are shown to affect what content audiences see and how public opinion is formed. Public engagement in the digital space is analyzed through concepts like slacktivism, online dogpiling, and rumor cascades, situating these behaviors within broader patterns of digital interaction. The article also tackles challenges like deplatforming, astroturfing, and ad clutter, emphasizing their effects on media accessibility, user experience, and the authenticity of public discourse. Frameworks such as the Overton Window, narrative fallacy, and deviancy amplification spiral are used to explore how media coverage influences public perception and drives moral panics. By bringing together these perspectives, the article calls for a reevaluation of media ethics, regulation, and audience education to better navigate the complexities of modern mass communication. It looks to deepen our understanding of the rapidly evolving media landscape while offering ideas for future research and practical solutions.
Copyright (c) 2025 Tuvshintur Bayarsaikhan https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
An Analysis of Narrative, Music, and Sound in the Radio Adaptation of D.Natsagdorj’s Story Khuduu Taliin Üzesgelen
Since its inception, Mongolian radio has created radio art productions based on various literary genres, establishing a unique artistic form that reinterprets and transmits literary works in aural form. This study focuses on the musical radio adaptation of the renowned writer D.Natsagdorj’s short story “Khuduu Taliin Üzesgelen” preserved in the Golden Archive of the Mongolian National Public Radio. The research aims to examine how the narrator’s perspective, music, and the semiotic use of sound enrich the meaning and influence the listener’s psychology. The study applies methodologies from adaptation theory, narratology, media theory, and semiotic analysis to compare and analyze the differences in narrative, storytelling, and artistic devices between the original text and its radio adaptation. The results reveal that the harmonious combination of music, sound effects, and narration in the radio adaptation deepens the original meaning, effectively conveys the atmosphere of events and characters’ emotions, and stimulates the imagination and emotional engagement of the audience. Radio adaptations of literary works not only transmit the original texts but also recreate them, offering listeners new experiences and forms of artistic expression. Д.Нацагдоржийн “Хөдөө талын үзэсгэлэн” өгүүллэгийн радио хувиргал дахь хүүрнэл ба хөгжим, дуу чимээний утгын шинжилгээ Хураангуй: Монголын радио анх үүссэн цагаасаа уран зохиолын төрөл зүйлд тулгуурлан радио уран сайхны бүтээлүүдийг туурвисаар ирсэн нь утга зохиолын бүтээлийг сонсголын урлагт нийцүүлэн дахин бүтээх, дамжуулах өвөрмөц урлагийн хэлбэрийг бий болгосон. Энэхүү судалгаанд Монголын Үндэсний олон нийтийн радиогийн “Алтан сан хөмрөг”-т хадгалагдаж буй их зохиолч Д.Нацагдоржийн “Хөдөө талын үзэсгэлэн” өгүүллэгээр хийсэн хөгжимт радио зохиомжийг сонгон авч, хүүрнэн өгүүлэгчийн байр суурь, хөгжим, дуу чимээний семиотик хэрэглээ хэрхэн утга агуулгыг баяжуулж, сонсогчийн сэтгэл зүйд нөлөөлж буйг судлахыг зорив. Судалгаанд адаптаци, нарратологи, медиа онол, семиотик шинжилгээний арга зүйг ашиглаж, эх зохиол болон радио хувиргалын өгүүлэмж, хүүрнэл, уран сайхны хэрэглүүрийн ялгааг харьцуулж, шинжилгээ хийсэн болно. Судалгааны үр дүнд радио зохиомжид хөгжим, дуу чимээ, хүүрнэл гурвын зохистой хослол нь эх зохиолын утга агуулгыг гүнзгийрүүлж, үйл явдлын уур амьсгал, дүрийн сэтгэл хөдлөлийг оновчтой илэрхийлж, сонсогчдын төсөөлөл, сэтгэл хөдлөлийг өдөөж байгааг ажиглав. Уран зохиолын радио хувиргал нь эх зохиолыг дамжуулахаас гадна түүнийг дахин бүтээж, сонсогчдод шинэ мэдрэмж, уран сайхны илэрхийллийн шинэ хэлбэрийг бүрэлдүүлж байна. Түлхүүр үгс: радио зохиомж, өгүүлэгч, хөгжим, семиотик
Copyright (c) 2025 Basbish Sanzaijav, Nandinbilig Ganbaatar https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Dorjdagva Jigzav: Founder of professional choral music art in Mongolia
A visible figure in the cultural and artistic circles of the new generation of Mongolia, J.Dorjdagva is a great master and innovator, who laid the cornerstone of musical art. He was a pioneer of musical reform in Mongolian art in the 20th century, beginning in the 1930s, using his natural talent and knowledge in the field of music theory, which began to develop in the West during the Middle Ages. Since then, many documents, notes and original compositions have been preserved, testifying to the fact that Mongolian youth successfully mastered and applied the basics of world music theory in a short period of time thanks to their own interest and enthusiasm, while specialists from the Soviet Union repeatedly came to cooperate. Although the main profession is J.Dorjdagva was a singer who independently studied the theory of melodic composition and choral structure, developed his own unique method, combined traditional national melodies with world scientific theories in the art of polyphony. It can be assumed that this laid the foundation for the further path of the choir of conductors. He is a person who made a significant contribution to the development and establishment of modern songs and music, overcoming obstacles in his multifaceted work to acquire and implement new knowledge in accordance with the social conditions of the new era. The conclusions were drawn by discussing the valuable contribution of J.Dorjdagva to the development of the choir with scholars and experts in choral art, using the interview method to collect data, taking notes and using the observation method to fully collect factual and useful information. Жигзавын Дорждагва - Монголын мэргэжлийн найрал дууны урлагийг үндэслэгч мөн Хураангуй: Монголын шинэ үеийн соёл урлагийн салбарын нэрт зүтгэлтэн, Ж.Дорждагва нь дуу хөгжмийн урлагийн тулгын чулууг тавилцсан, их мастер, анхдагч мэргэжилтэн юм. Тэрээр дундад зууны үеэс өрнөдөд хөгжиж эхэлсэн дуу хөгжмийн онолын шинжлэх ухаанд өөрийн төрөлхийн авьяас билиг, мэдлэг, чадвараа дайчлан ХХ зууны монголын урлагт ая эгшгийн шинэчлэлийг 1930-аад оноос хийж эхэлсэн юм. Тэр цагаас ЗХУ-ын мэргэжилтнүүд удаа дараа ирж хамтран ажиллахын зэрэгцээ дэлхийн хөгжмийн онолын үндсийг зааж сургаснаар монгол залуус өөрсдийн сонирхол, идэвхээр богинохон хугацаанд амжилттай суралцаж хэрэгжүүлсэн талаар олон баримт, ноот тэмдэглэл, эх бичмэлүүд үлджээ. Ж.Дорждагвын үндсэн ажил нь уртын дуучин байсан хэдий ч аялгуу зохиох, найрал дууны онолын бүтцийг бие даан судалж, олон хоолойны урлаг дээр үндэснийхээ уламжлалт аялгууг дэлхийн шинжлэх ухааны онолтой хослуулан хөгжүүлж, өөрийн гэсэн цоо шинэ аргачлалыг бий болгож чадсан байдаг. Энэ нь дараа үеийн найрал дууны удирдаачдын цаашдын зам мөрийн анхны шонг татаж өгсөн гэж үзэх үндэслэлтэй. Шинэ цаг үеийн нийгмийн төлөв байдалд зохицон шинэ мэдлэг эзэмших, хэрэгжүүлэх олон талт ажлыг хийж гүйцэтгэхэд учирч байсан саад бэрхшээлийг даван туулсаар орчин цагийн дуу, хөгжмийн болон найрал дууны хөгжилд томоохон хувь нэмэр оруулсан гавьяатан билээ. Жигзавын Дорждагвын найрал дууны хөгжилд оруулсан үнэтэй хувь нэмрийн талаар эрдэмтэн судлаачид, найрал дууны мэргэжилтэнүүдтэй харилцан ярилцаж, мэдээлэл цуглуулах ярилцлагын аргыг ашиглаж, тэмдэглэл хөтөлж үнэн бодит хэрэгцээт мэдээллийг бүрэн цуглуулахаар ажиглалтын аргыг ашиглаж дүгнэлтийг хийлээ. Түлхүүр үгс: зохиомж, санаа, урлаг судлал, урлагийн онол, төрөл ойлголт
Copyright (c) 2025 Naranchimeg Tsend, Tsezen Jigdengombo https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Some issues regarding the tradition and innovation of the Evenki ethnic dance in the People›s Republic of China
This article focuses on analyzing representative works of contemporary stage dance of the Evenki ethnic group in China. The study is divided into three sections: the choreographic works of renowned dance artist Jia Zuoguang, the stage productions of the local «WULANMUQI» troupe, and the creations by instructors from the Inner Mongolia Arts College. Research indicates that since the 1950s, Evenki dance works began to be performed on stage. Jia Zuoguang laid the foundational framework for Evenki stage dance, and his research-based choreographic works have served as benchmarks for subsequent generations of artists. In the 1960s, the «WULANMUQI» troupe from regions inhabited by the Evenki people enriched the dance repertoire by creating works that reflected shamanic rituals, hunting traditions, reindeer herding culture, and forest life. Faculty members from the Inner Mongolia Arts College further advanced the development of Evenki dance by designing technically demanding choreographies through innovative methods, contributing significantly to its evolution. Contemporary Evenki dance works, which harmoniously blend tradition and innovation, continue to serve as vital tools for promoting and disseminating ethnic culture. БНХАУ дахь Эвэнк үндэстний бүжгийн уламжлал, шинэчлэлийн зарим асуудал Хураангуй: Тус өгүүлэл нь БНХАУ-ын Эвэнк үндэстний орчин цагийн тайзны бүжгийн үе үеийн төлөөлөх чанартай шилдэг бүтээлүүдийг судалж дүн шинжлэл хийхэд чиглэсэн болно. Ингэхдээ нэрт бүжиг дэглээч Жя Зуо Гуаны дэглэсэн бүтээл, орон нутгийн “Улаан мөчир”-ийн тайзнаа тоглосон бүтээл, Өвөр монголын урлагийн сургуулийн багш нарын дэглэсэн бүтээл гэж гурван хэсэгт ангилан харьцуулалтын арга, сэдэвт холбогдох ном, судалгааны бүтээлд баримт бичгийн шинжилгээ хийж нэгтгэн дүгнэсэн болно. Судалгаанаас үзэхэд, 1950-аад оноос Эвэнк үндэстний бүжгийн бүтээлийг тайзнаа тоглож эхэлсэн байна. Нэрт бүжиг дэглээч Жя Зуо Гуан нь Эвэнк үндэстний тайзны бүжгийн суурийг тавьж өгсөн бөгөөд судалгаанд суурилж дэглэсэн түүний бүтээлүүд нь уран бүтээлчдэд жишиг болж өгсөн байна. 1960-аад оноос Эвэнк үндэстэн оршин суудаг нутгийн “Улаан мөчир”-т Эвэнкчүүдийн бөө мөргөл, ан агнуур, цаа буга маллах соёл, ой тайгын амьдралыг тусгасан бүжгийн бүтээлүүд дэглэж урын санг баяжуулжээ. Өвөр монголын урлагийн дээд сургуулийн багш нар шинэлэг зохиомжийн арга барилаар бүжигчнээс техникийн өндөр ур чадвар шаардсан бүжгүүд дэглэж Эвэнк үндэстний бүжгийг хөгжүүлэхэд хувь нэмрээ оруулжээ. Уламжлал, шинэчлэлийн хослуулан туурвисан Эвэнк үндэстний орчин цагийн бүжгийн бүтээлүүд нь үндэстний соёлыг сурталчлах, түгээн дэлгэрүүлэх нэг арга хэрэгсэл болсоор байна. Түлхүүр үгс: Эвэнк соёл, ардын бүжиг, тайзны бүжиг, бүжгийн дүр, хөдөлгөөн
Copyright (c) 2025 Sachira Chuluun, Erdenekhorloo Jamiyandorj https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
A study of the musical and symbolic structure of “Poya Love Songs” of the Zhuang people of Yunnan Province, China
As a national intangible cultural heritage, the “Poya Love Song” of the Zhuang nationality in Yunnan conveys 81 love songs through 81 unique symbols. These symbols are essentially the lyrics of the songs, and together they record the love journey of the Zhuang youth. This paper deeply analyzes the symbolic structure of the “Poya Love Song”, reveals the profound connection between music and symbols, and provides a new perspective for the study of Zhuang music culture. At the same time, the paper explores the classification, symbolic meaning and structural characteristics of symbols, highlighting its core position and value in national music and Zhuang music culture. Хятадын Юньнань мужийн Жуан үндэстний “Поя хайрын дуунууд”-ын хөгжим, бэлгэдлийн бүтцийн судалгаа Хураангуй: Юньнань мужийн Жуан үндэстний “Поя хайрын дуу” нь үндэсний биет бус соёлын өвийн нэг бөгөөд 81 өвөрмөц бэлгэдлээр дамжуулан 81 хайрын дууг илэрхийлдэг. Эдгээр бэлгэдлүүд нь Жуан залуучуудын хайр дурлалын тухай тэмдэглэсэн дууны үгнүүд юм. Энэхүү өгүүлэлд “Поя хайрын дуунууд”-ын бэлгэдлийн бүтцийг нарийн шинжилж, хөгжим ба бэлгэдлийн нарийн холбоог илрүүлж, Жуан улсын хөгжмийн соёлыг шинэлэг байдлаар судлахыг зорилоо. Уг өгүүлэлд бэлгэдлийн ангилал, бэлгэдлийн утга, бүтцийг авч үзэхийн зэрэгцээ үндэсний хөгжим, Жуан улсын хөгжмийн соёлд эзлэх байр суурь, үнэ цэнийг онцлон тэмдэглэв. Судалгааны үр дүнд “Поя хайрын дуунууд”-ын хөгжмийн хэлбэр, бэлгэдлийн агуулга нь Жуан үндэстний сэтгэлгээ, гоо зүйн үнэлэмжийг илтгэх өвөрмөц соёлын тогтолцоо болох нь тодорхой боллоо. Түлхүүр үгс: Жуан үндэстэн, Поя хайрын дуунууд, тэмдэг, бүтэц, хөгжим
Copyright (c) 2025 Xu Kaimei, Zultsetseg Erdenebeleg https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Some Observations on the Dariganga Long Song “Joroo n Joroo”
There is a lack of research on the traditional long songs of the Dariganga people, which constitute a key element of Mongolian folk music. The historical legacy of some of these songs appears to be gradually fading, and the existing repertoire has been reduced to only a few surviving pieces. This study aims to clarify the characteristics of the Dariganga long song “Joroo n Joroo” and integrate it into academic discourse by exploring its historical background, the singers who have performed it, and the biographies of key heritage bearers. The song became widely known among the Dariganga community, having been passed down through generations of local folk singers and performed in different versions. Although the lyrics remain similar, the song has been transmitted among the Khalkh and Oirat people, where it appears with changes in melody and title. The study of “Joroo n Joroo” highlights the distinctive characteristics of long song singing in Mongolia’s Eastern Province. This article contributes to the documentation and promotion of the long song tradition, which remains an essential component of the musical heritage of Eastern Mongolia, as exemplified by the song “Joroo n Joroo.” Дарьгангын “Жороо нь жороо” уртын дуунд хийсэн зарим ажиглалт Хураангуй: Монгол ардын уртын дууны далай их сангийн нэгэн жигүүр, цутгалан нь болох Дарьгангын уламжлалт уртын дууны өвийн судалгаа төдий л элбэг бус аж. Энэхүү угсаатны уртын дууны өв, соёл мартагдан бүдгэрэх хандлага ажиглагдаж, цөөн тооны дууны хүрээнд л урын сан нь эргэлдэх болжээ. Дарьгангын “Жороо нь жороо” уртын дууны зарим онцлог шинжийг тодруулж, судалгааны эргэлтэд оруулах, энэ дууны түүхэн домог болон дуулсан дуучид, өвлөн уламжлагчдын түүх намтрыг тодруулах, дуулсан хувилбарын зарим онцлог шинж, дууны тархсан байдлыг тодорхойлох оролдлого хийлээ. “Жороо нь жороо” дуу нь дарьгангачуудын дунд өргөн дэлгэр тархахдаа нутгийн ардын авьяастнуудаар уламжлагдан аялгууны цөөн бус хувилбараар дуулж иржээ. Өөр хоорондоо ойролцоо шүлэгтэй боловч, дууны нэр болон аялгууны ялгаатай төрх нь халх болон ойрадуудын дунд бас тархсан байна. Дарьгангын уртын дууны судалгаа нь монголын зүүн аймгийн бүсэд урт дуу дуулах онцлогийг тээн, илэрхийлж байдаг билээ. Энэхүү судалгааны өгүүлэл нь Зүүн монголын хөгжмийн өв соёлын нэгэн ай болсон уртын дууг “Жороо нь жороо” дуугаар төлөөлүүлэн таниулж, түгээн дэлгэрүүлэхэд ач холбогдолтой хэмээн үзнэ. Түлхүүр үгс: монгол ардын уртын дуу, дууны хувилбар, Жороо баахан улаан, айзам дуу
Copyright (c) 2025 Tsolmon Sengee https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Documentation of the Mongolian khöömii repertoire: The music archives of the Mongolian Radio
Mongolian khöömii is a unique intangible cultural heritage that has been transmitted and developed through oral tradition for centuries. This study aims to document, classify, and introduce the archival collection of khöömii recordings preserved in the Musical Archives of the Mongolian National Public Radio (MNB Radio) into scholarly discourse. During the research process, khöömii-related recordings were identified and analyzed from a collection of over 3,000 Mongolian folk songs, including both long-song (urtyn duu) and short-song (bogino duu) recordings preserved in the MNB Radio archives. These recordings were classified based on chronology, thematic content, artistic performance, and instrumental accompaniment. Additionally, khöömii-focused content within the radio’s music and arts programs was cataloged and documented, contributing to a deeper understanding of the systematic evolution of the khöömii repertoire and its transmission. This study provides a structured documentation of the khöömii repertoire within the MNB Radio archives, highlighting its cultural significance and making it accessible for further academic and artistic research. Moreover, it serves as a fundamental resource for comparative studies on traditional and contemporary innovations in khöömii performance and composition. Монгол хөөмийн урын сангийн баримтжуулалт: МҮОНР-ийн хөгжмийн архив Хураангуй: Монгол хөөмий нь ардын язгуур урлагийн хосгүй өв бөгөөд өнөөг хүртэл аман уламжлалаар дамжин хөгжиж ирсэн онцлогтой. Энэхүү судалгааны зорилго нь Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Радио (МҮОНР)-ийн хөгжмийн фонд дахь хөөмийн баримтжуулалтад ажиглалт судалгаа хийж, тэдгээрийг нэгтгэн мэдээлж, эрдэм шинжилгээний эргэлтэд оруулахад чиглэгдэнэ. Судалгааны явцад МҮОНР-ийн эргэлтийн сан хөмрөг дахь 3000 гаруй монгол ардын богино болон уртын дууны бичлэгийн сангаас хөөмийн холбогдолтой бичлэгүүдийг шүүж, он дараалал, агуулга, уран бүтээлчийн гүйцэтгэл, хөгжмийн зэмсгийн хамсраа зэрэг үзүүлэлтээр ангилан шинжилсэн. Түүнчлэн радиогийн хөгжим-уран сайхны нэвтрүүлгүүдээс хөөмийн тухай контентыг мөн шүүж мэдээлсэн. Энэ нь хөөмийн урын сангийн хөгжлийн зүй тогтлыг илүү нарийвчлан судлах, өвлүүлэн түгээхэд ач холбогдолтой юм. Энэхүү судалгаа нь МҮОНР-ийн архивд хадгалагдаж буй хөөмийн урын сангийн үнэ цэнийг тодорхойлж, системтэй баримтжуулах, шинжлэх ухаан, судалгааны эргэлтэд оруулахад чухал хувь нэмэр оруулах төдийгүй хөөмийн уран бүтээлийн уламжлалт болон орчин цагийн шинэчлэгдсэн хэлбэрүүдийн харьцуулалт судалгаа хийх суурь мэдээллийг бүрдүүлэхэд чиглэгдэж байна. Түлхүүр үгс: хөөмийн уламжлалт урын сан, радио архив, дижитал хадгалалт, угсаатны хөгжим судлал
Copyright (c) 2025 Amarjargal Munkhjargal https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The Results of field research conducted on the Upper Mongolian Long Song
This paper documents field research findings on the Mongolian longsong tradition (urtyn duu) conducted in China’s Qinghai Province. The study employed a mixed-methods approach combining thematic interviews on historical origins, instrumental accompaniment patterns, geographical distribution, and performative characteristics, with direct observation of ritual practices and systematic collection of 170 transcribed melodies alongside 15 audiovisual recordings. Through analyzing genre-specific transmission patterns and examining performance contexts within natural environments and wedding rituals, this investigation establishes an empirical framework for assessing the current preservation status of this UNESCO-designated intangible cultural heritage. Дээд монголын уртын дуунд хийсэн хээрийн судалгааны үр дүн Хураангуй: Энэхүү өгүүлэлд БНХАУ-ын Хөхнуур мужид Дээд монголын уртын дуунд хийсэн хээрийн судалгааны үр дүнг танилцуулж байна. Уг судалгааг хийхдээ, Дээд монгол уртын дууны үүсэл гарал, хавсрах хөгжимдүүр, тархац, зан үйл, онцлог, төрөл зүйлтэй холбогдох асуулгыг боловсруулан ярилцлага болон хээрийн судалгаа, цуглуулах, баримтжуулах, нэгтгэн дүгнэх зэрэг аргыг тус тус ашигласан. Судалгааны үр дүнд 170 гаруй уртын дууны эгшиг тэмдэглээ, 15 аудио болон дүрс бичлэгийг цуглуулан авч, Дээд монгол уртын дууны тархцын байдлыг төрөл зүйлд тулгуурлан тодруулж, уртын дуу зан үйлийн холбогдлыг дуулагдаж буй орчин, найр хуримын дэгтэй холбон авч үзэж, өнөөгийн оршин тогтож буй байдлыг тодорхойлох оролдлогыг хийлээ. Түлхүүр үгс: Дээд монгол, урт дуу, хээрийн судалгаа, төрөл зүйл, тархац
Copyright (c) 2025 Nomunsan An https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Analysis of the long song “Barga gurvan bor”
Folk songs reflect society, nature, people’s lives, history of struggles, their ideals and behaviors. Folk songs of the Barga Mongolians are an intangible cultural heritage that they composed and passed down from generation to generation. Barga folk songs reflect the rituals of the Barga people, including herding culture, household culture, historical events, historical people, religion, ideals, and weddings. There is a concentration of thought that favors sunset. When talking about the long songs of the Barga people, it is necessary to mention the three bors of Barga. Er bor hartsaga, Soyog bor, Bor bor byalzuuhai, which are popularly known as the three bors of Barga, are called songs to cheer people up. These songs are the roots of barga folk songs. We aimed to examine these songs from several aspects, including style, subject matter, continuity of tradition, and singing style. The main feature is that they are different from the khalkh and borjigon versions in terms of their tone, and that they have a lot of ornamentation at the beginning of the song that suits their dialect characteristics, and that they often end their songs with a khayal, which is usually a minor style of long songs. However, the example of the singer’s personality and creativity is an example of the legacy of the singer Myagmarsuren. He sang the vowels with a large vowel, which made the barga urtyn song richer and broader. The characteristics of the above three songs, including the structure of the melody, intonation, and ornamentation, were analyzed musically. “Баргын гурван бор” уртын дуунд хийсэн шинжилгээ Хураангуй: Ардын дуунд нийгэм, байгаль, ард түмний амьдрал тэмцлийн түүх, тэдний үзэл баримтлал, зан үйл зэргийг тусгаж байдаг. Барга монголчуудын ардын дуу бол өөрсдөө зохион дуулж, үеийн үед өвлөн уламжлуулсан биет бус соёлын өв билээ. Барга ардын дуунд баргачуудын мал маллах соёл, ахуйн соёл, түүхэн үйл явдал, түүхт хүмүүс, шашин шүтлэг, үзэл баримтлал, хурим найрыг багтаасан зан үйлийн талаар тусгасан байдаг бөгөөд нутаг усаа тахиж, өвөг дээдсээ хүндэлж, үр хүүхдээ энхрийлэн, энх амгаланг хүсэж, бүгдээр жаргахыг эрхэмлэдэг сэтгэлгээний төвлөрөл оршдог. Барга уртын дууны тухай өгүүлэхэд Баргын гурван борын тухай заавал дурдах хэрэгтэй. Баргын гурван бор гэж алдаршсан “Эр бор харцага”, “Соёг бор”, “Бор бор бялзуухай”-г хүмүүс хийморь сэргээх дуу гэдэг. Эдгээр дуу бол барга ардын дууны сор нь юм. Дуунуудыг бид хэв шинж, сэдэв агуулга, уламжлал залгамж чанар болон дуулах хэв маяг зэрэг хэд хэдэн талаас авч үзэхийг зорьсон. Гол онцлог нь аялгууны царааны хувьд халх, боржигон хувилбараас ялгаатай, хэл аялгууны онцлогтоо тохирсон дууны эхлэл чимэг ихтэйгээс гадна дуугаа ихэвчлэн хаялгаар төгсгөдөг, ихэвчлэн уртын дууны бэсрэг хэв шинжид хамаарна. Гэхдээ дуучны онцлог, бүтээлч чанар нөлөөтэй болохыг өвлөн уламжлагч Мягмарсүрэнгийн жишээ харуулж байна. Тэрээр эгшгийг томж дуулсан нь барга уртын дууг улам баялаг, өргөн болгожээ. Дээрх гурван дууны онцлог, аялгууны бүтэц, эгшиглэгээ, чимэглэл зэрэгт хөгжмийн шинжилгээ хийлээ. Түлхүүр үгс: Бор бор бялзуухай, Эр бор харцага, Соёг бор, домгийн судалгаа, хөгжмийн шинжилгээ
Copyright (c) 2025 Setsen Gempil, Narantsatsral Delgerkhuu https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Studying racehorse depictions via scriptural character and dimensional box analysis
This study presents a scientifically grounded examination of how traditional Mongolian culture surrounding swift horses is visually represented in contemporary artworks. The research aims to compare the external characteristics of fast horses, as described in classical equine scriptures, with their portrayal in modern artistic creations. The analysis draws upon primary textual sources, including The Mergen toil Scripture, The Scripture on Erdenitü külüg-ün singjikü ba uyaqu jasaqu sudur orusibai, The scriptures on tqangdu vang-un küriyen-ü qurdun morin-u singji-yin niguča sudur-uud-un jingkini eke orusibai, The scriptures on sigamuni burqan-du mörgümüi, mangjusiri-du jalbarimui, The scripture on the Character of Racehorses. Based on these descriptions, one artwork from each of four contemporary artists was selected for analysis using the “Dimensional Box Analysis Method” within the framework of the “Sequential Descriptive Methodology.” A quantitative approach was employed to evaluate the extent to which the traditional equine features are reflected in the selected artworks. The findings reveal a significant alignment between the traditional textual descriptions and the visual representations of swift horses in the selected works, suggesting that contemporary Mongolian artists possess a nuanced understanding of equine traits and consciously integrate this knowledge into their creative practice. This research provides valuable insight into the intersection of cultural heritage, artistic methodology, and traditional knowledge, offering a foundation for further interdisciplinary studies on Mongolian equine culture. Хүлгийн дүрслэлийг судар дахь шинж, хэмжээст их хайрцаглах аргачлалаар судлах нь Хураангуй: Энэхүү судалгаанд уламжлалт хүлгийн соёлыг уран бүтээлээр хэрхэн тусган дүрсэлж буйг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр судалсан болно. Судалгааны зорилго нь хүлгийн шинжийн судруудад тэмдэглэсэн хүлгийн гадаад шинжийн дүрслэлийг орчин үеийн уран бүтээлчдийн бүтээл дэх дүрслэлтэй харьцуулан судлах болно. Үүний тулд судалгааны эх сурвалжууд болох “Мэргэн толь судар”, “Эрдэнэт хүлгийг шинжих ба уях засах судар оршив”, “Ханд вангийн хүрээний хурдан морины шинжийн нууц судруудын жинхэнэ эх оршвой”,“Шигамуни бурханд мөргөмүй, Манзуширт залбирмуй”, “Морины шинжийн нэгэн судар” дахь хүлгийн шинжийг дүрслэн бичсэн тодорхойлолтыг үндэслэн дөрвөн уран бүтээлчийн нэг, нэг бүтээлийг сонгон “Өртөөлөн дүрслэх арга зүй”-н “Хэмжээст их хайрцаглах аргачлал”-аар бүтээлүүдэд тоон аргаар дүн шинжилгээг хийж, гарсан үр дүнг танилцуулав. Судалгааны үр дүнд дээрх сударт дурдсан хүлгийн гадаад төрх, шинж чанарын дүрслэл нь сонгогдсон бүтээлүүдийн дүрслэлтэй олон талаараа нийцэж байгааг тогтоов. Монголын орчин үеийн уран бүтээлчид ч хүлгийн шинжийг судалж, уран бүтээлдээ тусган харуулдаг болохыг харуулж байна. Иймд энэхүү судалгаа нь адууны соёлын өв, уран бүтээлчдийн арга зүй, уламжлалын уялдаа холбоог судлах үндэстэй эх сурвалж болох ач холбогдолтой гэж үзэж байна. Түлхүүр үгс: хэмжээст их хайрцаглах аргачлал, хүлгийн шинж, хүлгийн дүрслэл, хүлгийн шинжийн судар
Copyright (c) 2025 Gansukh Enkhtaivan https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
The Mandala Structure in the Representation of the “Four-petaled flower” (Based on the example of an archaeological find)
The “Four-petaled flower” is an unique representation spread across worldwide, exhibiting various symbolic meanings depending on the characteristics of those cultures, categorized into several general groups. In Mongolia, it has similarly found its own distinctive expression, becoming an element of culture and art from ancient times, and several archaeological and cultural heritage sites serve as examples. This representation contains the expression of an ancient, primary image, and it should be noted that it differs from modern imitative images and patterns. Research confirms that original images often originate from the internal components of the psyche. In the language of visual art, compositional representation is done on intersecting axes, namely vertical and horizontal straight lines. The primary representation formed by symmetrical division according to this axis is the four-petaled flower, which is connected to the representation of the Mandala structure. These originate from the circular image, which is the source of the image, with the four-petaled flower arising from it. The circular image, the central point, and symmetry create a pleasant sensation in the psyche and aesthetic understanding, which is connected to the mental structure due to the innate appreciation of symmetrical images releasing oxytocin, and these original images were analyzed by clarifying their aesthetic expression. “Дөрвөн дэлбээт цэцэг”-ийн дүрслэл дэх Мандала бүтэц (Археологийн олдворын жишээн дээр) Хураангуй: “Дөрвөн дэлбээт цэцэг” нь дэлхий даяар олон соёлд тархсан өвөрмөц дүрслэл бөгөөд тухайн соёлоос хамаарч янз бүрийн бэлгэдлийн утгаар илэрч байдаг. Утга, бэлгэдлийн хувьд ерөнхий хэд хэдэн категорид хамааруулах боломжтой. Монгол нутагт мөн адил өөрийн гэсэн онцлог тусгалаа олж эрт үеэс соёл, урлагийн бэлгэдэлт тэмдэг, дүрс болон ирсэн бөгөөд археологийн дурсгалаас жишээ болгон авч үзэв. Энэхүү дүрслэл нь эрт үеийн анхдагч дүрсийн хэллэгийг агуулсан бөгөөд орчин үеийн имитаци бүхий дүрс болон хээнээс ялгагдаж буйг дурдах хэрэгтэй. Эх үүтгэл дүрсүүд ихэвчлэн сэтгэцийн дотоод бүрдлээс эх авч илрэх боломжтой байдаг талаар судалгаа нотолж байна. Дүрслэх урлагийн хэллэгт огтолсон тэнхлэг болох босоо болон хэвтээ шулуун дээр зохиомжийн дүрслэл хийгддэг. Энэхүү тэнхлэгт зохируулан тэгш хэмийн хуваагдлаар үүсэх анхдагч дүрслэл нь дөрвөн дэлбээт цэцэг бөгөөд энэ нь Мандала бүтцийн дүрслэлтэй холбогдоно. Дүрсийн эх болох дугуй дүрснээс дөрвөн дэлбээт цэцэг үүсэх ба дугуй дүрс, төв цэг, тэгш хэмт тэнхлэг нь сэтгэцэд таатай мэдрэмж төрүүлж гоо зүйн ойлголтыг өдөөж байдаг. Бидний тархинд байгалиас заяасан төрмөл чадвар болох тэгш хэмт дүрсийг таашааж улмаар оксодицин дааврыг ялгаруулахад нөлөөлдгөөрөө, сэтгэцийн бүтэцтэй (ухамсар болон ухамсаргүйн түвшин) далд байдлаар холбогдож байгаа бөгөөд эдгээр эх дүрсийг тодруулан, гоо зүйн хэллэг бүхий судалгааг хийв. Түлхүүр үгс: сэтгэц, хамтын ухамсаргүй, Мандала, эх тэнхлэг, дугуй
Copyright (c) 2025 Erdenetuya Togtokhbayar https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
A Comparative Experiment on the Features of Traditional Mongolian Bowing Technique
This study aims to identify the connection between the bowing technique of the Morin khuur and traditional Mongolian games (flicking in shagai shooting and the bow grip in archery). It further seeks to compare the features of the traditional Mongolian bowing style with that of Inner Mongolian Morin khuur players, focusing on differences in sound production and articulation. The study analyzed the electric signals of the Morin khuur tones, comparing the physical characteristics such as the frequencies and sound levels of the fundamental and overtone components. The main finding is that the energy distribution of sound signals in the Inner Mongolian technique is more dispersed, while in the Mongolian technique, the energy concentration is more stable. This indicates that the Mongolian bow-hold produces clearer and better-quality sound. A total of 146 students and staff from a professional institution participated in the research. Among the professional players surveyed, nearly all (99%) using the Inner Mongolian bow-hold, while more than half (52.5%) stated that it is necessary to learn the Mongolian bow-hold technique. Most students expressed a need for Morin khuur lessons to be provided online and supported with audio and video materials. The study concluded that there is a pressing need to preserve and pass on the traditional bowing culture to future generations. It is also recommended that professional Morin khuur players, universities, professional institutions, and training centers raise awareness of the advantages of the traditional Mongolian bow-hold and continue conducting further research and analysis. Уламжлалт монгол барилаар хуурдах онцлогийг харьцуулан туршсан нь Хураангуй: Энэхүү судалгааны ажлаар морин хуурын хуурдах арга барил нь монголчуудын уламжлалт тоглоом наадгайтай (шагай харвааны нясалгаа, сур харвааны нумын барил) уялдсан байдлыг тодруулж, улмаар уламжлалт монгол барилын онцлог болон Өвөр монгол морин хуурчдын нумын хоёр барилыг харьцуулж, дуугаралт, хэллэгийг тодорхойлохыг зорьсон. Морин хуурын эгшгүүдийн цахилгаан дохиог судалж, үндсэн болон дагалдах өнгүүдийн давтамж, дуугаралтын түвшин зэрэг физик шинжүүдийг харьцуулсан болно. Эгшгүүдийн дуугаралтын цахилгаан дохионы үзүүлэлтүүд өвөр монгол барилын хувьд энергийн төвлөрөл сарнилт ихтэй бол монгол барилын хувьд энергийн төвлөрөл тогтвортой байна гэсэн гол үр дүн гарлаа. Энэ нь монгол барил дуугаралт цэвэр,сайн байгааг харуулж байна. Судалгаанд мэргэжлийн байгууллагын нийт 146 оюутан, ажилтан хамрагдсан. Судалгаанд оролцсон мэргэжлийн хуурчид 99% нь өвөр монгол нумын барилаар хуурдаж байгаа бол 52.5% хувь нь монгол нумын барил сурах шаардлагатай гэж хариулжээ. Оюутнуудын хувьд дийлэнх нь морин хуурын хөгжмийн хичээлийг цахим хэлбэрээр оруулсан байх, түүнчлэн аудио, видео бичлэг шаардлагатай гэжээ. Эдгээрээс хуурдах соёлыг хойч үедээ өвлүүлэн үлдээж, мэргэжлийн морин хуурчид, их, дээд сургууль, мэргэжлийн байгууллага, морин хуурын сургалтын төвүүдэд уламжлалт монгол нумын барилын давуу талыг танин мэдүүлж, цаашид судалгаа, шинжилгээ хийх шаардлагатай гэж үзлээ. Түлхүүр үгс: нумын барил, дуугаргалтын энергийн тархалт, цохилго, хуурын татлага, нумын хэмжээс
Copyright (c) 2025 Battugs Oyunbileg https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Problems about tuning, intonation and playing of string instruments
The traditional musical instruments such as the Khochin Tsuur, Tsahar Khail, Uriankhai Ikil, and Morin Khuur are important components of Mongolian traditional culture. These musical instruments have evolved with unique characteristics based on the local customs, culture, and lifestyle of their respective regions. The Khochin Tsuur follows the heroic epics, the Tsahar Khail has become a major musical instrument in the “Asar” genre of traditional music, the Uriankhai Ikil represents the life of camels and horses in the steppe through its music, and the Morin Khuur expresses the Mongolian people’s connection with horses. This research systematically studies the three types (khuur, torghuud, burlag, tuvur, and Uriankhai techniques) and clarifies their cultural significance. Additionally, this study proposes methods for protecting, promoting, and integrating these musical instruments into modern education. Хялгасан хуурын хөглөгөө, дарлагын асуудалд Хураангуй: Хялгасан хуурын төрлийн хөгжмийн зэмсэг болох хорчин цоор, цахар хийл, ойрад икил, морин хуур нь монголчуудын уламжлалт соёлын чухал бэлгэдэл юм. Эдгээр хөгжмийн зэмсгүүд нь тухайн бүс нутгийн газар зүй, соёл, амьдралын хэв маягаас хамааран өвөрмөц онцлогтой хөгжиж ирсэн. Хорчин цоор нь баатарлаг туульсыг дагалдан, цахар хийл нь ордны хөгжмийн “Асар” аялгууны гол хөгжим болсон бол, ойрад икил нь говь нутгийн тэмээ, морины явдлийг дүрсэлсэн аялгуугаараа, морин хуур нь монголчуудын морьтой холбоог илэрхийлсэн хөгжим юм. Энэхүү судалгааны ажил нь хялгасан хууруудын гурван төрлийн хөг хөглөгөө (цоор хөг, цахар хөг, боржигин хөг) ба таван төрлийн дарлагын техник (хуур дарлага, торгууд дарлага, буйллаг дарлага, түүвэр дарлага, ойрад дарлага)-ийг системчлэн судалж, тэдгээрийн соёлын ач холбогдлыг тодорхойлсон. Мөн уг судалгаа нь эдгээр хөгжмийн зэмсгүүдийг хамгаалах, өвлүүлэх, орчин үеийн боловсролд нэвтрүүлэх арга замыг санал болгож байна. Түлхүүр үгс: язгуур урлаг, хөгжмийн зэмсэг, зэмсэг судлал
Copyright (c) 2025 Sansar Borjigonmunkh https://creativecommons.org/licenses/by/4.0