About the Seven Mongolian Translations of Lamrim Chenmo

Abstract

The Mongolian translation of Tsongkhapa's (1357-1419) Lamrim Chenmo was carried out several times. However, the exact number of translations, when they were done, and who the translators were remained unclear. Through my research, I have confirmed the existence of seven different translations. Based on colophons and historical sources, I was able to estimate the dates of these translations. Furthermore, by comparing the dedication verses (verses of homage) present in all versions, including manuscripts and woodblocks without colophons, I was able to analyze the relationships and influences among the translations, even when the translators could not be definitively identified.

Их бодь мөрийн зэрэг бүтээлийн монгол орчуулгууд

Хураангуй: Их бодь мөрийн зэрэг нь гэлүгвагийн шашныг үндэслэгч богд Зонхава (1357-1419)-ын зохиол юм. Уг бүтээлээрээ Төвөдийн буддизмын гол онцлог бүхий “Мөрийн зэрэг” үзлийг айлдсан байдаг билээ. Энэтхэгийн Викрамашила хийдийн хамба лам асан Атиша (982-1054) Төвөдөд залагдаж ахуй хугацаандаа туурвисан Бодь мөрийн зул зохиолоороо анх “Мөрийн зэрэг” үзлийн суурийг тавьсан гэдэг. Уг үзлийг эцсийн шатанд хөгжүүлсэн боловсронгуй хэлбэр нь Их бодь мөрийн зэрэг гэж хэлж болно. Уг бүтээл монгол хэлнээ олонтоо орчуулагдаж ирсэн хэдий ч хэн хэзээ орчуулсан хэдэн төрлийн орчуулга байдаг хийгээд тэдгээр нь одоо хаана байгаа нь тодорхойгүй байсаар байсан юм. Энэхүү судалгаагаар нийт 7 төрлийн орчуулга буйг олж тогтоов.
(1) Алтангэрэл увшийн орчуулга (орч. он 1655)
(2) Зая бандидын шавь Дагийн орчуулга (орч. он 1662-1670)
(3) Урадын мэргэн равжамба Гунгаажамцын орчуулга (орч. он XVII зууны сүүл хагас)
(4) Зонхавын сүмбүм дэх орчуулга (орч. он 1730 оны сүүл хагас)
(5) Лувсанцэнпэлийн орчуулга (Lubsangčempil, 1761-1834) (орч. он 1812)
(6) Галсанжамбын орчуулга (1816-18?? ) (орч. он 1870)
(7) Т.Булганы орчуулга (1959~) (орч. он 2004-2007)
Энд эдгээр орчуулгын хадгалагдаж буй газар, орчуулагч, орчуулагдсан оны талаар хэрхэн тодруулсан хийгээд хоорондын холбоо хамаарлыг авч үзлээ. Орчуулагч нь тодорхойгүй төгсгөлийн үггүй эхүүд ч байгаа тул мөргөлийн шүлгээр харьцуулав.

Түлхүүр үг: Их бодь мөрийн зэрэг, Богд Зонхав, Мөрийн зэрэг