Proceedings of the Institute of Biology https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB <p>published by the Institute of Biology, Mongolian Academy of Sciences.</p> <p><strong>Abstracting and indexing in <a title="Google Scholar" href="https://scholar.google.com" target="_blank" rel="noopener">Google Scholar</a>, <a title="Proceedings of the Institute of Biology" href="https://app.dimensions.ai/discover/publication?and_facet_source_title=jour.1453241" target="_blank" rel="noopener">Dimensions</a></strong></p> Institute of Biology, Mongolian Academy of Sciences en-US Proceedings of the Institute of Biology 2788-9823 <p>Copyright on any research article in the <strong>Proceedings of the Institute of Biology</strong> is retained by the author(s).</p> <p>The authors grant the <strong>Proceedings of the Institute of Biology</strong> license to publish the article and identify itself as the original publisher.</p> <p><img src="https://licensebuttons.net/l/by-nc/4.0/88x31.png" alt="CC-BY-NC" width="88" height="31" /><br />Articles in the <strong>Proceedings of the Institute of Biology</strong> are Open Access articles published under a <a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" target="_blank" rel="license noopener">Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License -</a> CC BY NC.</p> <p>This license permits use, distribution and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.</p> Comparing the methods in sample collection and storage for genomic research https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3323 <p>The quality of DNA is a crucial factor in molecular genetics and conservation genomics research. Degradation of DNA can be caused due to many factors. To prevent DNA degradation, it’s essential to keep samples free from contamination, dry them quickly after collection, and store them in dry places. Therefore careful attention to storage conditions post-collection is important to minimize DNA degradation. In this study, we compared three different sample collection and storage methods by running agarose gel electrophoresis to determine their suitability for long-term storage without compromising DNA quality. We found that DNA from whole organ or large-sized samples degraded, while DNA from thinly sliced, chopped, dehydrated, and dried samples stored in silica gel and ethanol remained intact with high yield.</p> <p><strong>Геномын судалгааны дээж цуглуулалт, түүний хадгалах аргуудын харьцуулалт</strong></p> <p><strong>Хураангуй.</strong> Молекул генетик болон хамгааллын генетикийн судалгааны чанарт нөлөөлдөг хамгийн чухал хүчин зүйл нь ДНХ-ийн чанар байдаг. ДНХ нь маш олон хүчин зүйлээс болж задардаг тул ДНХ-ийг задрахаас сэргийлэхийн тулд судалгааны дээжийг авахдаа бохирдуулахгүйгээр, хурдан хатааж хуурай нөхцөлд хадгалах нь чухал юм. Тиймээс аливаа судалгааны дээжийг анх цуглуулахад ДНХ-ийн задралыг бага байлгах үүднээс хадгалалтын нөхцөлд сайтар анхаарах хэрэгтэй байдаг. Иймд бид энэхүү судалгаагаар дээж цуглуулах, хадгалах 3 өөр арга зүйг туршсан ба аль нь ДНХ-ийн чанарыг алдагдуулахгүй, удаан хадгалахад тохиромжтой байгааг агарозын гель элеткрофорезод гүйлгэн харьцуулав. Ингэхэд эрхтэнээр нь буюу том хэмжээтэй авсан дээжийн ДНХ задарсан, харин нимгэн, жижиглэж усгүйжүүлж хатаасан болон силика гельд хадгалсан дээжийн ДНХ-ийн чанар хамгийн сайн буюу задраагүй, гарц ихтэй байв.</p> <p><strong>Түлхүүр үгс:</strong> ДНХ задрал, Генетикийн дээж, Силика гель, RADseq, Дээж хадгалалт</p> Byambadash Sod-Erdene Baatar Delgerzul Dechingavaa Tsend-Ayush Zunduibaatar Unudbayasgalan Tumendemberel Ulziisaikhan Batsukh Tserendulam Copyright (c) 2023 Byambadash Sod-Erdene, Baatar Delgerzul, Dechingavaa Tsend-Ayush, Zunduibaatar Unudbayasgalan, Tumendemberel Ulziisaikhan, Batsikh Tserendulam https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 9 26 10.5564/pib.v39i2.3323 Detection of HBsAg and serotypes in blood plasma of HBV-positive individuals in Mongolia https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3324 <p>Mongolia has the highest liver cancer incidence in the world, primarily attributed to hepatitis virus infections and the prevalence of liver diseases. The predominant focus in existing studies involved the detection of virus infections, and immunization against HBV, with HBsAg serving as a primary marker. In this study, blood donation samples were evaluated, which were positive for HBV and negative for HCV, HAV, HIV, and syphilis by ELISA test at the National Center for Transfusion Medicine (NCTM) of Mongolia. Furthermore, titer determination was performed by reverse passive hemagglutination (PHA) assay, and the antigen serotype was identified on an isolated HBsAg. Our result showed that, among 83 HBV-positive blood plasmas, 10 exhibited a high HBsAg titer, and the serotypes ayr and ayw were identified. The samples were categorized into groups A and B, and to analyze HBsAg reliability, the prototype models were assembled using HBsAg isolated from the high antigen yield group (A). As a result, the prototype models were stable in 3 months, but the sensitivity and specificity of the antigen were weaker compared to its standard.</p> <p><strong>Хепатитийн B вирус (HBV)-ийн халдвартай хүний цуснаас HBsAg ялган, серотипийг тодорхойлсон дүн</strong></p> <p><strong>Хураангуй.</strong> Монгол улсын хүн амын дундах хепатитийн вирусийн халдвар болон вирусийн шалтгаант элэгний өвчлөлийн тохиолдол дэлхийд тэргүүлэх байранд байдаг. Олон улсад хепатитийн B вирус (HBV)-ийн оношилгоо болон дархлаажуулалтын судалгаанд гадаргуугийн эсрэгтөрөгч (HBsAg)-ийг өргөнөөр ашигладаг. Бид манай Цус сэлбэлт судлалын үндэсний төв (ЦССҮТ)-д цуглуулсан HBV-ийн халдвартай 83 донорын цусны ийлдэс дэх HBsAg-ийн илэрцийг тогтоон, эсрэгтөрөгчийн илэрц өндөр 10 дээжийг А болон Б бүлэгт ангилан HBsAg-ийг ялгаж, тус бүрд ayr болон ayw серотипүүдийг тодорхойлсон. Улмаар эсрэгтөрөгчийн агууламж өндөр А бүлгээс ялган авсан бөмбөлөг ба утаслаг эсрэгтөрөгчийг ашиглан прототип загварыг гарган авч шинж чанарыг тодорхойлоход тэдгээрийн тогтвортой байдал сайн хэдий ч мэдрэг болон өвөрмөц чанар нь стандарт эсрэгтөрөгчтэй харьцуулахад сул болохыг тогтоов. Энэ нь бидний судалгаагаар ayr болон ayw серотип бүхий эсрэгтөрөгч илэрсэнтэй хамааралтай байх боломжтой.</p> <p><strong>Түлхүүр үгс</strong>: серотип, эсрэгбиеийн таньц, прототип загвар</p> Damdinbazar Dolgion Byambajav Bolortuya Toshiaki Otsuka Magvansuren Tserendejid Namjil Erdenebayar Tsendsuren Oyunsuren Davaakhuu Gantulga Copyright (c) 2023 Damdinbazar Dolgion, Byambajav Bolortuya, Toshiaki Otsuka, Magvansuren Tserendejid, Namjil Erdenebayar, Tsendsuren Oyunsuren, Davaakhuu Gantulga https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 27 36 10.5564/pib.v39i2.3324 Study on methods for the identification of cattle-derived components in milk and dairy products https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3325 <p>With the increase in the adulteration and fraudulent practices involving animal-derived products, such as agricultural products, food, and feed, and the potential risk of transmission of animal-derived diseases, the qualitative and quantitative detection technology of animal-derived ingredients has become a research hotspot as an efficient detection method to ensure food safety and protect the rights and interests of consumers. Comparing and analyzing the complete mitochondrial genome sequences of ten animals, cattle specific primers and probe were designed for the identification of cattle derived components using real-time PCR. The results showed that the pair of primers and probe developed for the detection of cattle components were highly specific and sensitive as they were able to identify as low as 1 picogram of DNA. The results obtained from the quantitative detection of cattle origin in beef products demonstrate that the method exhibits a strong capability for accurate quantitative detection.</p> <p><strong>Сүү, цагаан идээн дэх үхрийн сүүний гарлыг тодорхойлох шинжилгээний аргын судалгаа</strong></p> <p><strong>Хураангуй.</strong> Малын гаралтай хүнс, тэжээлийн бүтээгдэхүүнийг хуурамчаар үйлдэх, залилан мэхлэх явдал гарч, малын гаралтай өвчин дамжих эрсдэл нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан малын гаралтай бүтээгдэхүүнийг чанарын болон тоон илрүүлэх технологи нь хүнсний аюулгүй байдлыг хангах, хэрэглэгчийн эрх ашгийг хамгаалах судалгааны чухал сэдэв болж байна. Арван төрлийн амьтны митохондрийн геномын бүрэн дарааллыг харьцуулж, шинжлэн, үхрийн өвөрмөц праймерууд болон пробыг сонгон, бодит хугацааны полимеразын гинжин урвал (ПГУ) ашиглан үхрийн гаралтай сүүний орцыг тодорхойлох зорилготой энэ судалгааны ажлыг хийлээ. Үр дүнд нь үхрийн сүүний гаралтай орцыг илрүүлэхэд зориулж боловсруулсан хос праймер болон проб нь өвөрмөц бөгөөд мэдрэмтгий болохыг харуулсан. Энэ арга нь нэг пикограм ДНХ-ийг илрүүлэх чадвартай. Үхрийн сүүн, махан бүтээгдэхүүнд үхрийн гарал үүслийг тоон аргаар илрүүлсэн үр дүнгээс үзэхэд тус арга нь тоон илрүүлэх чадвар сайтай болохыг харуулж байна.</p> <p><strong>Түлхүүр үгс:</strong> үхрийн гаралтай найрлага, үхрийн өвөрмөц праймер, проб, TaqMan</p> Muqile Gun-Aajav Bayarmaa Copyright (c) 2023 Muqile, Gun-Aajav Bayarmaa https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 37 50 10.5564/pib.v39i2.3325 Study of endophytic bacteria isolated from endangered and rare medicinal plants in Mongolia https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3326 <p>A total of 41 strains of endophytic bacteria were isolated from 6 species of rare and endangered medicinal plants in Mongolia. Among them, 10 strains produced indole acetic acid (IAA), 8 and 3 strains were positive for phosphate and zinc solubilization, respectively. Out of the strains capable of producing of IAA, and solubilizing phosphate and zinc, the strains P23-R2 and P26-H1, isolated respectively from the root of <em>Glycyrrhiza uralensis</em> and aboveground parts of <em>Cynomorium songaricum</em>, demonstrated the ability to produce IAA and solubilize phosphate. In addition, the strains P31-F1, and P31-L1, isolated from the flowers and leaves of <em>Lancea tibetica,</em> were positive for solubilizing both phosphate and zinc. Besides, the antagonistic activity of the total isolates was tested, and one strain exhibited antagonistic activity against E. coli, one against S. aureus, two against B. subtilis, three strains showed activity against C. albicans and one against A. niger. The strain P26-H5, isolated from the above part of Cynomorium songaricum, exhibited antagonistic activity against 3 test organisms; <em>E. coli</em> (18.5 mm), <em>C. albicans</em> (10.5 mm), <em>A. niger</em> (20.2 mm). A molecular marker was used for the identification of taxonomic relationship of 23 strains capable of producing IAA, phosphate and zinc solubilization, as well as exhibiting antagonistic activity. The result revealed that the strains belonged to 9 distinct genera: <em>Acinetobacter, Alcaligenes, Bacillus, Klebsiella, Paenibacillus, Peribacillus, Pseudomonas, Serratia, Terribacillus. The Klebsiella</em> sp. P26-H1 resulted the highest production of IAA (28.14 – 68.02 µg/ml), suggesting that it could be used in the future to promote the growth of agricultural plants.</p> <p><strong>Монгол орны нэн ховор, ховор эмийн ургамлаас ялгасан эндофит бактерийн судалгаа</strong></p> <p><strong>Хураангуй.</strong> Монгол орны нэн ховор, ховор 6 зүйл эмийн ургамлаас эндофит бактерийн 41 өсгөвөр ялган авсан. Эдгээр өсгөврүүдээс 10 өсгөвөр индол цууны хүчил (ИЦХ) нийлэгжүүлж, 8 өсгөвөр фосфат, 3 өсгөвөр цайрыг уусгах чадвартай байв. ИЦХ нийлэгжүүлж, фосфат болон цайр уусгах чадвартай байсан өсгөврүүдээс Урал чихэр өвсний үндэснээс ялгасан P23-R2, Зүүн гарын гоёоны газрын дээд хэсгээс ялган авсан P26-H1 дугаартай өсгөврүүд нь ИЦХ нийлэгжүүлэхээс гадна фосфат уусгах чадвартай байна. Мөн Төвд ланцайны цэцэг болон навчнаас ялгасан P31-F1, P31-L1 өсгөврүүд нь фосфат болон цайрыг уусгах чадвартай байв. Цаашид нийт ялган авсан өсгөврүүдийн антагонист идэвхийг тогтооход <em>E. coli</em>-ийн эсрэг 1, S. aureus-ийн эсрэг 1, <em>B. subtilis</em>-ийн эсрэг 2, <em>C. albicans</em>-ийн эсрэг 3, A. niger-ийн эсрэг 1 өсгөвөр идэвхтэй байв. Тэдгээрээс Зүүнгарын гоёоны газрын дээд хэсгээс ялган авсан P26-H5 өсгөвөр нь <em>E. coli</em> (18.5 мм), <em>C. albicans</em> (10.5 мм ), <em>A. niger</em> (20.2 мм)-ийн эсрэг идэвхтэй байна. ИЦХ нийлэгжүүлэх, фосфат, цайр уусгах, чадвартайгаас гадна антагонист идэвхтэй 23 өсгөврийн ангилалзүйн хамаарлыг молекул маркер ашиглан тогтооход <em>Acinetobacter, Alcaligenes, Bacillus, Klebsiella, Paenibacillus, Peribacillus, Pseudomonas, Serratia, болон Terribacillus</em> зэрэг нийт 9 өөр өөр төрөлд хамаарагдаж байна. Klebsiella sp. P26-H1 өсгөвөр нь хамгийн их буюу 28.14 – 68.02 мкг/мл ИЦХ нийлэгжүүлж байгаа нь цаашид газар тариалангийн ургамлын өсөлтийг дэмжихэд ашиглах боломж буйг харуулж байна.</p> <p><strong>Түлхүүр үгс:</strong> эндофит бактери, тодорхойлох, нэн ховор, ховор эмийн ургамал, индол цууны хүчил,</p> Nuramkhaan Marjangul Erdenetugs Enkhtugs Nyamgerel Daritsogzol Jigjiddorj Enkh-Amgalan Copyright (c) 2024 Nuramkhaan Marjangul, Erdenetugs Enkhtugs, Nyamgerel Daritsogzol, Jigjiddorj Enkh-Amgalan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 51 64 10.5564/pib.v39i2.3326 Bacteriolytic activity of phages isolated from wastewater https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3327 <p>Bacteriophages, which are viruses that infect bacteria, have a significant impact on the dynamics of bacterial communities, the evolution of bacterial genomes, and the biogeochemistry of ecosystems. The specific effects of these factors differ based on whether the phages establish lytic, chronic, or lysogenic infections. In this study, bacteriophages were isolated from wastewater samples obtained from the Central Wastewater Treatment Plant of Ulaanbaatar. The test strains of Escherichia coli NIM05 and <em>Pseudomonas aeruginosa</em> NIM09 from the collection of the Bacteriological Laboratory, the National Centre for Infectious Diseases were used to determine bacteriolytic activity of bacteriophages. Bacteriophages AT1 and AT2, demonstrating bacteriolytic activity, were isolated. Specifically bacteriophage AT1 was able to lyse 70.2% of cells from the total population of <em>E. coli</em> NIM05, while bacteriophage AT2 was able to lyse 78.5% of <em>P. aeruginosa</em> NIM09 within a 96-hour cultivation period. Bacteriophage titers were determined, resulting in 1.12 x 10<sup>10</sup> PFU/m for the AT1 phage, and 0.98 x 10<sup>10</sup> PFU/mL for the AT2 phage.</p> <p><strong>Бохир уснаас ялган авсан фагийн бактериолитик идэвх</strong></p> <p><strong>Хураангуй.</strong> Бактерид халдварладаг вирус нь бактерийн өсөлтийн динамик, бактерийн геномын хувьсал, экосистемийн биогеохимийн процесст нөлөөлдөг. Эдгээр нөлөөллүүд нь тухайн фагууд литик, архагшсан эсвэл лизоген халдвар үүсгэж байгаа эсэхээс хамаарч өөр өөр байдаг. Энэхүү судалгаанд ХӨСҮТ –ийн Нэгдсэн лабораторийн Нян судлалын лабораторид хадгалагдаж байгаа Escherichia coli NIM05 болон Pseudomonas aeruginosa NIM09 –ийн омгуудыг тест өсгөврөөр ашиглав. Улаанбаатар хотын Төв цэвэрлэх байгууламжийн бохир уснаас эдгээр өсгөврийг лизист оруулах чадвартай АТ1 ба АТ2 бактериофагуудийг ялгаж авав. АТ1 бактериофаг E. coli –ийн нийт эсийн 70.2% –ийг, AT2 фаг P. аeruginosa –ийн нийт эсийн 78.5.5% –ийг 96 цагийн хугацаанд лизист оруулах чадвартай болохыг тогтоов. Ялгаж авсан AT1 фагийн титр 1.12x10<sup>10</sup> PFU/mL, AT2 фагийн титр 0.98x10<sup>10</sup> PFU/mL тус тус байна.</p> <p><strong>Түлхүүр үгс</strong>: Бактериофаг, бактериолитик идэвх, бактери, E. coli, P. aeruginosa, бохир ус</p> Gantulga Anujin Janchiv Khulan Baldorj Ochirkhuyag Davaasuren Tumenjargal Copyright (c) 2023 Gantulga Anujin, Janchiv Khulan, Baldorj Ochirkhuyag, Davaasuren Tumenjargal https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 65 76 10.5564/pib.v39i2.3327 Habitat modeling and future trends for the outbreak of the Siberian moth (Dendrolimus sibiricus Tschetv.) in Mongolia https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3328 <p>The Siberian moth, Dendrolimus sibiricus Tschetverikov, 1908 (Family Lasiocampidae), is recognized as the most destructive defoliator of Mongolia’s conifer forests. Our study was conducted at 14 locations within the Khentii mountain range, a known hotspot for moth outbreaks. Here, we measured various body sections of the caterpillars and calculated their population density. To model the habitat and potential outbreak tendency of this species, we utilized local weather data, global climate variables (Bio19), and other environmental layers. Our findings reveal a significant correlation between the distribution and outbreak of this species in Mongolia and several climatic factors: total precipitation, average temperature (p&lt;0.001), winter precipitation (p&lt;0.016), and spring precipitation (p&lt;0.0002). Future projections suggest that outbreaks may occur biennially or triennially, with 7-8-year intervals, specifically in the periods 2024-2026 and 2032-2034. Additionally, we estimate the potential changes in the distribution range of the Siberian moth in under scenarios of temperature increases by 2.5°C and 4.50°C.</p> <p><strong>Сибирийн хүр эрвээхэйн (<em>Dendrolimus sibiricus</em> Tschetv.) амьдрах орчны загварчлал, олшролын цаашдын чиг хандлага</strong></p> <p><strong>Хураангуй</strong>. Монгол орны шилмүүст ойд ноцтой хөнөөл учруулдаг сибирийн хүр эрвээхэйн судалгааг Хэнтийн нуруунд голомт үүсгэсэн 14 талбайг сонгож хийв. Нийт талбайгаас хүрэнцрийн морфологи хэмжилтийг хийж, нягтшлийг тооцов. Мониторинг хийсэн нутгийн цаг агаарын мэдээ, дэлхийн уур амьсгалын Био-19 үзүүлэлт, хүрээлэн буй орчны давхарга бүхий бусад үзүүлэлтийг ашиглан сибирийн хүр эрвээхэйн амьдрах орчин болон ирээдүйн хэт олшролыг загварчлав. Сибирийн хүр эрвээхэйн тархалт, голомтонд хур тунадасны нийлбэр хэмжээ, дундаж температурын үзүүлэлт (p&lt;0.001), өвлийн хур тунадас (p&lt;0.016), хаврын хур тунадас (p&lt;0.0002) бодитой хамааралтай болохыг үр дүн харуулж байна. 2024-2026, 2032-2034 онд сибирийн хүр эрвээхэйн голомт үүсэх хандлагаас харахад хэт олшрол нь 7-8 жилийн хугацаатай, 2-3 жил үргэлжлэх прогноз батлагдав. Мөн агаарын температур 2.5°С ба 4.5°С-аар дулаарвал сибирийн хүр эрвээхэйн голомт нутагт хэрхэн өөрчлөгдөхийг загварчлав.</p> <p><strong>Түлхүүр үгс</strong>: Ойн хөнөөлт шавж, сибирийн хүр эрвээхэй, голомт, чиг хандлага</p> <p> </p> Davaadorj Enkhnasan Dorjsuren Altanchimeg Galsandorj Naranbaatar Galbadrakh Mainjargal Copyright (c) 2023 Davaadorj Enkhnasan, Dorjsuren Altanchimeg, Galsandorj Naranbaatar, Galbadrakh Mainjargal https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 77 92 10.5564/pib.v39i2.3328 A new record of the butterfly species, Limenitis sydyi Lederer, 1853 in Mongolia https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3329 <p>During field research conducted in July 2023 in the forest-steppe region of Mongolia, the butterfly (Lepidoptera: Rhopalocera) species Limenitis sydyi Lederer, 1853 was recorded for the first time in Mongolia.</p> <p><strong>Тавилганы гоо эрвээхэйн (<em>Limenitis sydyi Lederer, 1853</em>) шинэ тархалт</strong></p> <p><strong>Хураангуй.</strong> Монгол орны ойт хээрийн бүсэд 2023 оны 7 сард зохион байгуулсан хээрийн судалгаааны явцад Тавилганы гоо эрвээхэйг илрүүлэн тус орны булцуу сахалт эрвээхэйн (<em>Lepidoptera: Rhopalocera</em>) зүйлийн бүрдэлдэхүүнд шинээр бүртгэлээ.</p> <p><strong>Түлхүүр үгс:</strong> Тавилганы гоо эрвээхэй, Limenitis sydyi, шинэ тархалт, Монгол</p> Batsaikhan Anudari Chuluunbaatar Gantigmaa Tserensambuu Ulzii Copyright (c) 2023 Batsaikhan Anudari, Chuluunbaatar Gantigmaa https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 93 98 10.5564/pib.v39i2.3329 Diversity and species composition of harmful grasshoppers in Central Mongolia https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3330 <p>In this study, we aimed to determine the harmful species of grasshoppers that are distributing in the central region of Mongolia. We conducted our research at 12 different sites across 5 provinces, collecting samples entered 10 sweeps in a site of 100 m<sup>2</sup> each were used as individuals. The study successfully determined the species composition of 25 harmful grasshoppers, and it encompassed analyses of their distribution, richness, diversity, evenness and the similarities among grasshoppers communities in 6 phytogeographical regions.</p> Chinbold Enkhzaya Dorjsuren Altanchimeg Chuluunbat Suvdtsetseg Copyright (c) 2024 Chinbold Enkhzaya, Dorjsuren Altanchimeg, Chuluunbat Suvdtsetseg https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 99 108 10.5564/pib.v39i2.3330 The migration of the Tringa Linnaeus, 1758 species at Chukh Lake, Eastern Mongolia https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3331 <p>The genus Tringa comprises 13 species worldwide, with eight species registered in Mongolia. Despite this taxonomic richness, comprehension of migration patterns and routes for Tringa species during the spring and autumn seasons in Mongolia remains unknown. This article unveils the outcomes of an intensive study conducted at Chukh Lake in eastern Mongolia spanning the years 2019 to 2021. Over the course of survey periods, we ringed a total of 277 individuals from seven species of Tringa. In the year 2019, the pinnacle of spring migration was observed from May 26th to 30th, while in 2020 the peak occurred between May 14th and May 20th. Notably, the autumn migration peak was consistently recorded between August 1st and August 4th over three years of continuous monitoring, indicating a remarkable stability in their autumn migratory patterns. Utilizing GSM-based transmitters, the trajectories of seven individuals from four Tringa species were meticulously tracked from Chukh Lake to their wintering and breeding areas during both inbound and outbound migration periods. Remarkable journeys were documented, including an adult Spotted Redshank traversing 2027.3 km from Chukh Lake to winter in Henan, China. Similarly, a Common Greenshank covered 2444 km to winter in Hunan, China. Noteworthy observations include an adult Grey-tailed Tattler, initially recorded in Arakhley Lake, Russia, eight days post-tracking, and subsequently registered in Zhouzi, China, after an elapsed period of 54 days. The extensive migratory capabilities of the adult Common Redshank were highlighted, covering 5690 km in autumn and 6000 km in spring.</p> <p><strong>Чух нуураар дайран өнгөрөх хөгчүү (<em>Tringa Linnaeus, 1758</em>) төрлийн шувуудын нүүдэл</strong></p> <p>Дэлхийд хөгчүү (<em>Tringa</em>) төрлийн нийт 13 зүйл, манай оронд 8 зүйл шувуу бүртгэгдсэн ба тэдгээрийн хавар, намрын нүүдлийн оргил үе тодорхойгүй, нүүдлийн замналын талаарх баримт хомс байна. Бид энэ өгүүлэлдээ Чух нуурт 2019-2021 онд гүйцэтгэсэн судалгааны үр дүнгээ орууллаа. Чух нуурт гурван жилд хөгчүүний төрлийн долоон зүйлийн 277 бодгаль шувууг барьж, бөгжилсөн. Чух нуураар дайран өнгөрч буй шувуудын хаврын нүүдлийн идэвхжил 2019 онд 5-р сарын 26-30-ны хооронд тохиосон бол 2020 онд 5-р сарын 14-20-ний хооронд байв. Намрын нүүдлийн идэвхжил гурван жилийн хугацаанд 8-р сарын 01-ээс 4-ний хооронд тохиосон харьцангуй тогтвортой байна. Бид дөрвөн зүйл хөгчүүний долоон бодгальд сансрын дамжуулагч зүүж тэдгээрийн нүүдлийн замнал, үрждэг, өвөлждөг мөн нүүдлийн үедээ бууж амардаг газруудыг тодорхойллоо. Хар хөгчүүний бие гүйцсэн бодгаль Чух нуураас 2027.3 км зам туулан Хятадын Хенан (Henan) мужид хүрч өвөлжсөн бол Үхэр хөгчүү Чух нуураас 2444 км зам туулж Хятадын Хунаньд (Hunan) хүрсэн. Буурал хөгчүүний бие гүйцсэн бодгаль дамжуулагч зүүснээс найман өдрийн дараа Оросын Арахлей (Arakhley) нууранд бүртгэгдсэн. Үүнээс хойш 54 өдрийн дараа Хятадын Жоу Зи (Zhouzi) мужид бүртгэгдсэн. Улаанхөлт хөгчүүний бие гүйцсэн бодгаль намрын нүүдэлдээ 5690 км, хаврын нүүдэлдээ 6000 км замыг туулсан.<strong><br />Түлхүүр үгс: нүүдлийн оргил үе, сансрын дамжуулагч, Монгол дагуур</strong></p> Turmunkh Enkhzaya Tsogtmagnai Altangerel Gungaa Amarkhuu Shengwu Jiao Terbish Oyunchimeg Purev-Ochir Gankhuyag Copyright (c) 2023 Turmunkh Enkhzaya, Tsogtmagnai Altangerel, Gungaa Amarkhuu, Shengwu Jiao, Terbish Oyunchimeg, Purev-Ochir Gankhuyag https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 109 125 10.5564/pib.v39i2.3331 Mammalian species richness and conservation status in the Numrug Strictly Protected Area https://www.mongoliajol.info/index.php/PIB/article/view/3332 <p>The Numrug Strictly Protected Area (SPA) in eastern Mongolia serves as a unique ecological region, encompassing diverse landscapes from medium-low mountains to forests, meadows, and steppes. It was established in 1992, with subsequent expansion in 2019 to preserve the Khingan ecosystem and Manchuria's rich biodiversity. A total of 57 mammal species belonging to seven orders were identified in Numrug SPA, representing 39.3% of Mongolia's recorded mammal species after its expansion of 1.8 more in territory size and increases in habitats. Notably, 15 of these species hold regional and international endangered statuses, emphasizing the ecological significance of the area. The analysis reveals that river valleys and mountain steppes as key habitats to mammal diversity and warrants possible new species or registration in the species richness of <em>Chiroptera and Rodentia</em> in further.</p> Ganbold Dovchindorj Jargalsaikhan Ariunbold Kolya Terbish Gal-Ochir Batbold Gerelkhuu Ariunjargal Davaa Lkhagvasuren Copyright (c) 2023 Ganbold Dovchindorj, Ganbold Dovchindorj https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2023-12-31 2023-12-31 39 2 126 137 10.5564/pib.v39i2.3332