Comparative study of the Translation version of the “Fest of Human Rituals” by Alasha Agwaandandar lharamba

Abstract

The work “Surtgaal Khümüüni Nomyn Bayar Khurim” (Tib: blsab bya mi chos dga’ ston zhes bya ba bzhugs so), composed by the renowned Mongolian scholar Alasha Agwaandandar lharamba, was originally written in Tibetan. It is considered one of the most difficult work to translate due to its distinctive Tibetan literary style, specialized terminology of Buddhist philosophy, use of explicit and figurative expressions, and the integration of colloquial, even harsh. Nevertheless, as this work has traditionally been studied within the curriculum of classical translation in Ikh Khüree, multiple translations have been preserved and transmitted, as noted by scholars. In this paper, we aimed to collect and compile these translations, systematize related information, and supplement existing data on certain versions. Additionally, we examined some of the orthographic and stylistic features of the identified translations. As a result, 14 translations were collected and documented, along with additional information on 5 more translations. Observations of these translations reveal several notable characteristics, including the transletiration of Mongolian words using Tibetan script, the application of Mongolian poetic alliteration techniques, the use of traditional literal translation methods, and the rendering of synonymy (tib: mngon brjod ming) and honorific terms. Further research is needed to gather additional data and sources on related translations and to conduct more comprehensive comparative analyses.

Алшаа Агваандандар лхаарамбын “Хүмүүний номын баяр хурим” зохиолын орчуулгуудын харьцуулсан судалгаа

Монголын нэрт эрдэмтэн Алшаа Агваандандар лхаарамбын туурвисан “Суртгаал хүмүүний номын баяр хурим” (Tib: blsab bya mi chos dga’ ston zhes bya ba bzhugs so) хэмээх зохиол нь төвөд хэлээр бичигдсэн бөгөөд төвөд бичиг номын өвөрмөц хэл найруулга, буддын гүн ухааны ойлголтуудын нэр томьёо, илт өгүүлэх буюу ёгт нэр, маш хатуу "айлын үг" гэдэг эгэл хар үг хэллэг зэргийг хослуулан сүлжсэн онцлогтой орчуулахад нэн төвөгтэй бүтээлийн нэг юм. Гэвч тус зохиолыг Их хүрээн уламжлалт нэр орчуулгын хичээлд судалж ирсэн тул түүний олон орчуулга бидэнд уламжлагдан ирсэн талаар эрдэмтэд мэдээлсээр иржээ.Бид энэхүү судалгааны ажлаар эдгээр орчуулгуудыг олж цуглуулах, мэдээллийг нэгтгэх, мөн зарим орчуулгын мэдээг бүрдүүлэхийг зорьсон ба түүнчлэн олдсон орчуулгуудын бичиглэлийн шинж чанар, онцлогийг тодорхой хэмжээнд тусган авч үзэв.Судалгааны үр дүнд арван дөрвөн орчуулгыг олж бүрдүүлсэн ба нэмэлтээр таван орчуулгын талаарх мэдээг цуглуулав. Эдгээр орчуулгуудыг ажиглахад монгол үгийг төвөд үсгээр галиглан бичсэн, монгол шүлгийн толгой холбох аргыг хэрэглэсэн, уламжлалт үгчилсэн орчуулгын аргыг хэрэглэсэн, илт өгүүлэх нэр болон хүндэтгэлийн нэр зэргийг орчуулсан зарим онцлог ажиглагдаж байна. Цаашид холбогдох бусад орчуулгын мэдээ, баримтыг нэмэгдүүлэн цуглуулж, тэдгээрийг харьцуулан шинжлэх шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна.

Түлхүүр үг: Төвөд хэлт сургаалын зохиол, Алшаа Агваандандар лхаарамба, уламжлалт орчуулга, нэрийн арван бага, үгчлэн орчуулах арга, аллитераци