(untitled) (Mongolian Journal of Geography and Geoecology, 2022)
Lake Khuvsgul has low fish diversity due to its ultra-oligotrophic conditions and contains only 10 fish species. In this study, we examined stomachs of the endemic species, Khuvsgul grayling (Thymallus nigrescens), and compared a diet variation among populations inhabiting littoral and pelagic zones. We collected fish samples from littoral and pelagic zones of the southwest, northwest, and east shores using gill nets, and preserved specimens and their stomachs in 4% formalin. In the laboratory, we weighed fish stomachs and identified organisms in the stomachs at mostly order levels. We then assessed the abundances of each taxonomic group and calculated percentages of their occurrences based on the number of fish specimens caught at each zone. In order to examine whether the diet of the Khuvsgul grayling differs by littoral and pelagic zones, we conducted non-metric multidimensional scaling (NMDS), Analysis of Dissimilarity (ANOSIM), and Similarity Percentage (SIMPER) analyses. All statistical analyses were performed using the vegan package in the R program. According to the results, we found 13 taxonomic groups in the fish stomachs. Among them, zooplankton was the most frequently occurring group in the diet of the pelagic populations, whereas larval dipteran was the most frequently occurring group in the diet of littoral populations. The diet difference between littoral and pelagic populations was statistically significant (ANOSIM: p<0.05) and the most difference was observed between zooplankton, dipterans, and gammarids (SIMPER: 45%, 63%, and 72%, respectively). Our findings revealed that the Khuvsgul grayling populations are dependent on food availability in their environment. Хөвсгөл хадран загасны идэш тэжээлийн анализ (thymallidae: thymallus nigrescens) ХУРААНГУЙ Хөвсгөл нуур ямдаг шимт (олиготрофик) учраас загасны зүйлийн бүрэлдэхүүний хувьд цөөн, 10 зүйлийн загас тархан амьдардаг. Энэхүү судалгааны ажилд бид эндемик загасны зүйл болох Хөвсгөл хадрангийн ходоодонд анализ хийж, гүн болон эргийн бүсийн популяцийн хооронд идэш тэжээлийн ялгаа бий эсэхийг харьцуулсан. Бид загасны дээжийг нуурын баруун урд, баруун хойд, зүүн эргийн гүн болон эрэг хэсгээс заламгайн тор ашиглан барьж, загас болон ходоодны дээжийг 4%-ийн формалинд фиксацлав. Лабораторийн нөхцөлд бид загасны ходоодыг жинлэж, идэш тэжээлийн бүрэлдэхүүнийг багийн түвшинд тодорхойлсон. Цаашлаад бид илэрсэн ангилал зүйн бүлгүүдийн арвийг тооцож, тэдгээрийн тохиолдлын хувийг эрэг, гүний бүсэд тархсан загасны бодгалийн тооноос хамааруулан бодож гаргав. Эргийн болон гүний бүсэд тархан амьдардаг Хөвсгөл хадран загас идэш тэжээлийн бүрэлдэхүүнээрээ хоорондоо ялгаатай эсэхийг бид non-metric multidimensional scaling (NMDS), Analysis of Dissimilarity (ANOSIM), болон Similarity Percentage (SIMPER) анализуудыг ашиглан шалгав. Эдгээр статистик анализыг R програм дээр vegan пакежийн тусламжтай гүйцэтгэв. Судалгааны дүнд бид загасны ходоодноос нийт 13 ангилал зүйн бүлгийг илрүүлсэн. Эдгээрийн дунд хөвмөл амьтад гүний бүсэд тархан амьдардаг популяцийн идэш тэжээлд, харин хос далавчтаны авгалдай эргийн бүсэд тархан амьдардаг популяцийн идэш тэжээлд тус тус өндөр давталттай илрэв. Эргийн болон гүний бүсийн популяцийн идэш тэжээлийн энэхүү ялгаа статистикийн хувьд ач холбогдолтой (ANOSIM: p<0.05) бөгөөд хамгийн их ялгааг хөвмөл амьтад, хос далавчтан, шаамий хавч (SIMPER: харгалзах хувь 45, 63, болон 72) үүсгэж байгаа болохыг тодорхойлов. Бидний судалгааны дүн Хөвсгөл хадрангийн популяци амьдрах орчинд тохиолдох идэш тэжээлээс хамааралтай болохыг харуулж байна. Түлхүүр үгс: Хөвсгөл хадран, Идэш тэжээл, Эргийн бүс, Гүн